Πρωτοβουλία για το Οριστικό Κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής

Πρωτοβουλία για το Οριστικό Κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής

Συλλογή Υπογραφών

ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ΚΙ ΕΣΕΙΣ ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ

ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΟΥ ΧΥΤΑ ΦΥΛΗΣ

Στείλτε το ονοματεπώνυμό και την ιδιότητά σας στο

protoboulia.ditikon@gmail.com

Στα σκουπίδια κρύβεται χρυσάφι: Διαχείριση απορριμμάτων και κοινωνικές συγκρούσεις

Τάσος Κεφαλάς*
Είναι δυο-τρία χρόνια, στη διάρκεια των οποίων υπάρχει μια τεράστια κινητικότητα στο πεδίο της διαχείρισης των απορριμμάτων. Τέτοια που προδιαγράφει ένα ριζικά διαφορετικό τοπίο. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να συνέπεσαν με την περίοδο εφαρμογής των μνημονίων, ωστόσο έχουν τη ρίζα τους σε προγενέστερο χρόνο. Απλά, τώρα, υπάρχουν ευνοϊκότερες συνθήκες για την εφαρμογή των σχεδίων στα οποία αναφερόμαστε. Ο γενικευμένος τρόπος εφαρμογής των κυβερνητικών σχεδίων, κατά κανόνα με πανομοιότυπες – προκαθορισμένες διαδικασίες, έχει συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας κοινής αίσθησης για το χαρακτήρα των αλλαγών που προωθούνται στο συγκεκριμένο τομέα. Σε πλατιά στρώματα της κοινωνίας έχουν εντυπωθεί ορισμένες βασικές αλήθειες, όπως:
  • Ο τομέας της διαχείρισης των απορριμμάτων αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό οικονομικό αντικείμενο και θα συνεχίσει να το αντιπροσωπεύει σε μεγάλο βάθος χρόνου.
  • Υπάρχουν μεγάλες πιέσεις για την είσοδο ιδιωτικών συμφερόντων σε έναν κατ’ εξοχή «αυτοδιοικητικό» τομέα, με την μορφή της ιδιωτικοποίησης μεγάλων τμημάτων του και με τη μορφή της παραχώρησης της κατασκευής και εκμετάλλευσης βασικών υποδομών, κυρίως μέσω ΣΔΙΤ.
  • Επειδή κριτήριο των όποιων σχεδιασμών τείνει να καθιερωθεί το επιχειρηματικό κέρδος οι τεχνικές επιλογές αγνοούν ζητήματα περιβαλλοντικής ασφάλειας, οικονομικότητας του συστήματος και τήρησης βασικών κανόνων ορθής διαχείρισης των απορριμμάτων.

Αν είναι έτσι τα πράγματα, μεγαλύτερο ενδιαφέρον, από την επανάληψη κοινότυπων διαπιστώσεων, παρουσιάζει η εκτίμηση της κατάστασης στην οποία βρισκόμαστε και η αναζήτηση τρόπων και προϋποθέσεων για την ανακοπή της προδιαγεγραμμένης πορείας των εξελίξεων. Σε αυτά τα ζητήματα εστιάζει το παρόν σημείωμα. Εμβόλιμα, γίνεται μια αναφορά στο πως φτάσαμε ως εδώ, προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα τις δυσκολίες που έχουμε να αντιμετωπίσουμε και τις δυσλειτουργίες που πρέπει να υπερβούμε.

1. Η υφιστάμενη κατάσταση και οι σχεδιασμοί

1.1 Από την καθυστέρηση στη «σύγχρονη διαχείριση»

Για πάρα πολλά χρόνια κεντρικό πρόβλημα στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων ήταν η ανεξέλεγκτη διάθεσή τους σε παράνομες χωματερές, ρέματα, παλιά νταμάρια κλπ. ή σε «νόμιμους» χώρους ταφής, που, όμως, λειτουργούσαν σαν κοινές χωματερές (π.χ. η περίπτωση της Φυλής – Α. Λιοσίων στην Αττική). Σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. Πελοπόννησος, νησιά κ.λπ.), αυτός ο τρόπος διαχείρισης εξακολουθεί να είναι η βασική επιλογή. Αρκεί να δει κανείς-μία το σχετικό πίνακα[1], με στοιχεία του 2011.

Το θέμα ενός στοιχειώδους σχεδιασμού, συνεπώς, έμπαινε (και εξακολουθεί να μπαίνει) σε προτεραιότητα. Στο σημείο αυτό αξίζει να υπογραμμίσουμε τον υπαρκτό κίνδυνο να γίνουν αποδεκτές από μεγάλα στρώματα της κοινωνίας οι κυρίαρχες επιλογές, μόνο και μόνο επειδή θα αντιμετωπίζουν διαφορετικά το θέμα της μαζικής ταφής των Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ).

Το πρόβλημα επιχειρήθηκε να λυθεί με κάποια μέτρα[2], αλλά στο διάστημα μέχρι σήμερα πολλά βήματα δεν έγιναν. Η συσσώρευση, όμως, των προβλημάτων και η ανάγκη εκτεταμένων παρεμβάσεων, σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, έφερε στην επιφάνεια το τεράστιο οικονομικό αντικείμενο που «κρύβει» ο τομέας της διαχείρισης των απορριμμάτων. Μεγάλοι οικονομικοί όμιλοι έδειξαν έντονο ενδιαφέρον να εμπλακούν στις σχετικές δραστηριότητες, όχι μόνο σαν εργολάβοι – κατασκευαστές των αντίστοιχων υποδομών, αλλά και σαν διαχειριστές και λειτουργοί των συστημάτων διαχείρισης. Αυτό ήταν το έναυσμα για μια εκτεταμένη «επίθεση» ιδιωτικοποίησης, που, σήμερα, τείνει να καταλάβει όλο το φάσμα της διαχείρισης (από την αποκομιδή, μέχρι την επεξεργασία και τη διάθεση). Αυτό είναι ένα στοιχείο, που πρέπει να συνυπολογίζουμε όταν προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τις όποιες εξελίξεις.

1.2 Το υφιστάμενο πλαίσιο και οι πρόσφατες αλλαγές

Η ανάγκη να γίνουν γρήγορα, πράγματα που έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και χρόνια (όχι, κατ’ ανάγκη, αυτά που προβλέπουν οι υφιστάμενοι σχεδιασμοί), έπρεπε να συμβαδίσει με τον εκσυγχρονισμό του νομοθετικού πλαισίου, έτσι ώστε, τουλάχιστον κατ’ επίφαση, να υπάρξει μια εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό «κεκτημένο». Γι αυτό, τα τελευταία δύο χρόνια, έχουμε μια σειρά από αλλαγές στο ισχύον πλαίσιο[3].

Στις όποιες αλλαγές θα πρέπει να προστεθεί η αδυναμία δημιουργίας εγκαταστάσεων διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων. Η, από 23/6/2010, πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος σε επιχειρηματίες δεν απέδωσε καρπούς. Ενώ και η ομάδα εργασίας, που συγκροτήθηκε (7/3/2013) για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων, δεν έχει καταλήξει κάπου και ούτε φαίνεται να καταλήγει στο άμεσο μέλλον. 

1.3 Βασικά προβλήματα, ελλείψεις, στρεβλώσεις

  • Η ενσωμάτωση της οδηγίας 2008/98/ΕΚ στην εθνική νομοθεσία ήταν ένα θετικό βήμα, που έγινε, όμως, με ατολμία και σε ορισμένες περιπτώσεις σε βάρος του πνεύματός της. Χαρακτηρίζεται από τη μηχανιστική μεταφορά (μετάφραση) της οδηγίας, κρίσιμα σημεία της οποίας, μάλιστα, έχουν παραλειφθεί, την υποβάθμιση της ουσίας των θετικών προβλέψεων της οδηγίας, τη συντήρηση της ασάφειας των «θολών» ή ανοιχτών σημείων της οδηγίας και την προσθήκη μιας σειράς αρνητικών ρυθμίσεων.
  • Η εκπόνηση του εθνικού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων, του εθνικού στρατηγικού σχεδίου πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων και των αναθεωρήσεων των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) γίνεται, ουσιαστικά, ερήμην των αρμόδιων υπηρεσιών του ΥΠΕΚΑ και των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΣΔΑ). Η επιλογή της δημοπράτησης των νέων έργων με τη μέθοδο των ΣΔΙΤ και τη διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου επιβεβαιώνει την ουσιαστική εκχώρηση του σχεδιασμού στους ενδιαφερόμενους επενδυτές.
  • Σε συνδυασμό με τα παραπάνω, οι ρυθμοί (μη) υλοποίησης των παραπάνω σχεδίων οδηγούν στο αβίαστο συμπέρασμα ότι αυτό στο οποίο αποσκοπούν, τελικά, είναι η εξασφάλιση της απαιτούμενης νομιμοφάνειας σε επιλογές που έχουν, εδώ και πολύ καιρό, δρομολογηθεί.
  • Για να εξυπηρετηθεί η απρόσκοπτη διαδικασία δημοπράτησης πολλών έργων διαχείρισης απορριμμάτων καθυστερεί η συγκρότηση των περιφερειακών ΦοΔΣΑ. Σαν φορείς υλοποίησης των έργων επιλέγονται, αλλού οι περιφέρειες, αλλού οι υφιστάμενοι ΦοΔΣΑ και αλλού δήμοι. Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, αξίζει να σημειωθεί η δυνατότητα μετατροπής των ΦοΔΣΑ σε Ανώνυμες Εταιρείες, με απόφαση όσων δήμων παράγουν τα 2/3 της ποσότητας των απορριμμάτων της περιφέρειας, καθώς και την παραχώρηση των βασικών αρμοδιοτήτων τους σε ολιγομελείς Εκτελεστικές Επιτροπές.
  • Η μορφή και ο χαρακτήρας των ΦοΔΣΑ, οι δημοπρατήσεις με τη μέθοδο ΣΔΙΤ και οι αναθέσεις επιμέρους εργολαβιών συνηγορούν σε μια τάση γενικευμένης ιδιωτικοποίησης της διαχείρισης των απορριμμάτων.
  • Αφήνεται να εννοηθεί ότι το σύνολο, σχεδόν, των διαθέσιμων κονδυλίων του ΕΣΠΑ, για έργα διαχείρισης απορριμμάτων, έχει δεσμευτεί για την εξυπηρέτηση των συγκεντρωτικών εγκαταστάσεων, που προωθούνται με τη μέθοδο ΣΔΙΤ.
  • Προβληματική είναι η κατάσταση με τη λειτουργία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) και των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης, που ταλανίζονται από προβλήματα οργάνωσης, αποτελεσματικότητας και οικονομικής κακοδιαχείρισης. Πλευρές της λειτουργίας του αποτελούν αντικείμενο κατεπείγοντος ελέγχου του γενικού επιθεωρητή δημόσιας διοίκησης κ. Ρακιντζή. Ειδικά, το σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης των συσκευασιών της ΕΕΑΑ (μπλε κάδοι) χαρακτηρίζεται από πλήρη αδιαφάνεια και αποτελεί αντικείμενο έρευνας των ευρωπαϊκών αρχών.

1.4 Πλήθος διαγωνισμών σε εξέλιξη

Σε αντίθεση με την ανάγκη προσαρμογής στα νέα δεδομένα, βρίσκεται σε εξέλιξη, με εντατικό ρυθμό, η δημοπράτηση πολλών έργων διαχείρισης απορριμμάτων, στη βάση των προβλέψεων των υπό αναθεώρηση ΠΕΣΔΑ και με τη μέθοδο ΣΔΙΤ. Έχει ανακηρυχθεί προσωρινός ανάδοχος στην περιφέρεια Πελοποννήσου (ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ), αναμένεται η ανακήρυξη αναδόχου στην περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαγωνισμοί στις περιφέρειες  Αττικής (τέσσερις μονάδες), Ηπείρου και Αν. Μακεδονίας – Θράκης (Αλεξανδρούπολη). Έργα σε νομαρχιακό επίπεδο βρίσκονται σε εξέλιξη σε Σέρρες, Ηλεία, Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα και Κέρκυρα[4].

1.5 Τα βασικά χαρακτηριστικά των προωθούμενων σχεδιασμών

Με τον τρόπο αυτό και στο συγκεκριμένο πολιτικό-οικονομικό περιβάλλον, στην πράξη έχει διαμορφωθεί ένα συγκεκριμένο μοντέλο διαχείρισης, με το βλέμμα στραμμένο στην αγορά, που αγνοεί τη διεθνή πρακτική, την ευρωπαϊκή οδηγία 2008/98/ΕΚ, τη δρομολογημένη από το ν. 4042/2012 εκπόνηση νέου εθνικού σχεδιασμού, την επιβεβλημένη αναθεώρηση των ΠΕΣΔΑ, την κοινή λογική, σε τελευταία ανάλυση.

Αυτό που αποτελεί κεντρικό πρόβλημα σήμερα είναι το ότι οι όποιοι σχεδιασμοί κινούνται σε μια τέτοια κατεύθυνση που συντηρούν, μεγεθύνουν και αναπαράγουν πολλά κρίσιμα προβληματικά στοιχεία της υφιστάμενης κατάστασης. Τα κύρια χαρακτηριστικά της οποίας είναι τα εξής:

  • η εμφανής απροθυμία της πολιτείας να υποστηρίξει ουσιαστικές πολιτικές πρόληψης, μείωσης των απορριμμάτων, διαλογής στην πηγή, ανακύκλωσης και κομποστοποίησης.
  • οι ανεξέλεγκτες πρακτικές επιμόλυνσης των αστικών απορριμμάτων από επικίνδυνα-βιομηχανικά απόβλητα.
  • η συνειδητή επιλογή να διατηρείται το μέγιστο μέρος των αστικών απορριμμάτων σε σύμμεικτη μορφή και, στη συνέχεια, να οδηγείται σε κεντρικές, σύνθετες εγκαταστάσεις επεξεργασίας, με σκοπό την ενεργειακή αξιοποίηση και την καύση. Κατά κανόνα αυτές οι εγκαταστάσεις είναι υπερδιαστασιολογημένες, δηλαδή, έχουν μέγεθος που δεν αντιστοιχεί σε οποιαδήποτε, στοιχειωδώς λογική, διαχείριση.  
  • και το «κερασάκι στην τούρτα» είναι η σταδιακή εκχώρηση όλων των δραστηριοτήτων διαχείρισης (από την αποκομιδή, έως την καύση και τη διάθεση) στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, με την παράλληλη υποβάθμιση του δημόσιου – κοινωνικού χαρακτήρα και κάθε ίχνους κοινωνικού ελέγχου. Μια από τις πιο σοβαρές συνέπειες αυτής της επιλογής αποτελεί και η αναμενόμενη εκτόξευση του κόστους διαχείρισης.

1.6 Η ιδιαιτερότητα της Αττικής και της ΠΕ Θεσσαλονίκης

Η Αττική και η ΠΕ Θεσσαλονίκης, επειδή τα προς διαχείριση μεγέθη απορριμμάτων είναι τεράστια, κατά συνέπεια και το αντίστοιχο οικονομικό αντικείμενο πολύ μεγάλο, αποτελούν την πιο χαρακτηριστική περίπτωση σχεδιασμού με τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν. Έτσι:

  • στην περιφερειακή ενότητα Θεσσαλονίκης, με πληθυσμό της τάξης των 1.200.000 κατοίκων και αναμενόμενη ετήσια παραγωγή ΑΣΑ όχι πάνω από 600.00 τόνους, σχεδιάζονται μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων δυναμικότητας 770.000 τόνων (420.000 τ. στην ΒΔ εγκατάσταση και 350.000 τ. στη ΝΑ εγκατάσταση).
  • στην περιφέρεια Αττικής, με αναμενόμενη ετήσια παραγωγή ΑΣΑ της τάξης των 2.000.000 τόνων, σχεδιάζονται μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων δυναμικότητας 1.700.000 τόνων.

1.7 Αναντιστοιχία των σχεδιασμών με το πνεύμα της ιεράρχησης στη διαχείριση των ΑΣΑ

Ξεχωρίζουμε τα δύο βασικά χαρακτηριστικά των προωθούμενων σχεδιασμών και τις συνέπειες τους:

Η μεγάλη κλίμακα των έργων και ο συγκεντρωτισμός

  • Έρχονται σε σύγκρουση με τη διαλογή στην πηγή. Οι στόχοι της ανάκτησης δεν επιτυγχάνονται με τη μεταφορά αυτής της διαδικασίας σε κεντρικές εγκαταστάσεις.
  • Στο βαθμό που αυτή γίνεται, είναι πολύ κατώτερης ποιότητας και μικρότερης εμπορικής αξίας τα ανακτώμενα προϊόντα.
  • Πριμοδοτείται η ενεργειακή αξιοποίηση και η καύση.
  • Μεγιστοποιούνται οι κίνδυνοι επιμόλυνσης.
  • Πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες περιβαλλοντικών επεισοδίων.
  • Αυξάνεται δυσθεώρητα το κόστος κατασκευής και διαχείρισης.

Η ενεργειακή αξιοποίηση

  • Το συνολικό ενεργειακό αποτέλεσμα είναι μικρό.
  • Υπάρχει αμφισβήτηση της συμβατότητάς της, στα ελληνικά δεδομένα, με την οδηγία 2008/98/ΕΚ.
  • Καταστρέφει πρώτες ύλες, χωρίς στην πράξη να υποκαθιστά άλλες.
  • Εγκυμονεί περιβαλλοντικούς κινδύνους από τα αέρια και στερεά απόβλητα, τα οποία χρειάζονται ειδική διαχείριση (χώρους ταφής επικίνδυνων αποβλήτων ή επεξεργασία αδρανοποίησης), που ανεβάζει κατακόρυφα το κόστος.
  • Κρύβει, πάντα, τους κινδύνους των αστοχιών ή των ηθελημένων παραβάσεων των όρων περιβαλλοντικής προστασίας.

2. Πώς φτάσμε ως εδώ;

2.1 Αναλλοίωτη η βασική φιλοσοφία – χρόνια η ωρίμανση των έργων

Πολλοί-ες πιστεύουν ότι τα όσα παρακολουθούμε να συμβαίνουν στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων είναι συνέπεια των μνημονιακών πολιτικών. Είναι λάθος εκτίμηση, που κρύβει τις πραγματικές ευθύνες για το πώς φτάσαμε ως εδώ. Ανάμεσα σε αυτές και τις ευθύνες της αριστεράς και του περιβαλλοντικού κινήματος.

Όσο κι αν οι παλιότεροι και οι υφιστάμενοι σχεδιασμοί διακρίνονταν από αοριστία και έλλειψη ποιοτικών και πσοοτικών στόχων, η βασική φιλοσοφία τους ήταν παρούσα και είναι ίδια με αυτήν που χαρακτηρίζει και τις σημερινές εξελίξεις. Δηλαδή, το σχήμα: αδιάλεχτα ή σύμμεικτα απορρίμματα στην πηγή – σταθμοί μεταφόρτωσης (ΣΜΑ) – κεντρικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας και ταφής. Αυτή είναι η αντίληψη που δημιούργησε και προσπαθεί να συντηρήσει εγκαταστάσεις «τέρατα», όπως αυτή της Φυλής, είναι αυτή που συντηρεί, σαν εναλλακτική λύση, την ιδέα νέων φαραωνικών εγκαταστάσεων εκτός Αττικής (π.χ. στη Ριτσώνα ή στα εξαντλημένα ορυχεία λιγνίτη της Δυτικής Μακεδονίας).

Ταυτόχρονα, έχουμε μια πολύχρονη διαδικασία προετοιμασίας των έργων υποδομής, κυρίως μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων και νέων ΧΥΤΑ – ΧΥΤΥ. Για τα έργα που σήμερα βλέπουμε να βρίσκονται σε διαδικασία δημοπράτησης έχει προηγηθεί μακρόχρονη προσπάθεια περιβαλλοντικής και χρηματοδοτικής ωρίμανσης. Αλλά και δημιουργίας προϋποθέσεων αποδοχής τους από την κοινωνία, με πλήθος επιχειρημάτων, συνήθως πλαστών. Πάντα, σε μια νεοφιλελεύθερη λογική διαμελισμού του έργου της διαχείρισης των απορριμμάτων και σταδιακής εκχώρησής του στο ιδιωτικό κεφάλαιο. Το ότι σε αρκετές περιπτώσεις υπήρξαν αναπροσαρμογές σχεδίων και τακτικών υλοποίησής τους δεν αλλάζει, καθόλου, την ουσία.

2.2 Οι ευθύνες της τοπικής αυτοδιοίκησης και της αριστεράς

Ο τομέας της διαχείρισης των απορριμμάτων είναι παραδοσιακά συνδεδεμένος με την τοπική αυτοδιοίκηση, της οποίας αποτελεί βασικό τομέα ευθύνης. Και αυτό είναι και εξηγήσιμο και απολύτως λογικό. Ταυτόχρονα, η παραγωγή και η διαχείριση των απορριμμάτων είναι ζήτημα – καθρέφτης μιας συγκεκριμένης πολιτικο-κοινωνικής κατάστασης, που απαιτεί την αυτενέργεια και την άμεση συμμετοχή των πολιτών, για την προώθηση αλλαγών σε όφελος της κοινωνίας. Γεγονός που την καθιστά προνομιακό, εκτός από αναγκαίο, πεδίο παρέμβασης και για τη σύμπασα αριστερά. Παρόλα αυτά και η τοπική αυτοδιοίκηση και η αριστερά έχουν αποδειχτεί κατώτερες των περιστάσεων στο συγκεκριμένο ζήτημα. Μερικές από τις αιτίες αυτής της χρόνιας ανεπάρκειας μπορούμε να υποθέσουμε ότι είναι:

  • Η χαμηλή αξιολόγηση του ζητήματος, τόσο από οικονομική, όσο και από περιβαλλοντική άποψη. Πρόκειται για συνδυασμό άγνοιας, για το περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η ανορθολογική διαχείριση των απορριμμάτων και αδιαφορίας για το καλώς εννοούμενο δημόσιο συμφέρον. Είναι απορίας άξιο το ότι δεν έχουν κατατεθεί αγωγές και δεν έχουν ασκηθεί ποινικές διώξεις για τέτοιου είδους στάση, όσων άσκησαν ή ασκούν εξουσία. Αλλά αυτό συνδέεται με τα αντανακλαστικά του συνόλου της κοινωνίας.
  • Η στενά τοπικιστική αντίληψη, που αρκείται στην εικόνα μιας καθαρής πόλης ή χωριού και στην απόκρουση οποιασδήποτε υποδομής διαχείρισης απορριμμάτων, ακόμη κι αν αφορά στην ανακύκλωση ή την κομποστοποίηση. Προέκταση αυτής της λογικής είναι η ανυπαρξία πρωτοβουλιών για τη διαμόρφωση τοπικών σχεδίων διαχείρισης, που, εκτός των άλλων, θα ήταν ένα δείγμα έμπρακτης αλληλεγγύης στους πολίτες των περιοχών υποδοχής τεραστίων ποσοτήτων απορριμμάτων, με ότι αυτό συνεπάγεται.
  • Η ενσωμάτωση από την τοπική αυτοδιοίκηση και μεγάλο μέρος της αριστεράς της λογικής των ΣΜΑ και των μεγάλων κεντρικών εγκαταστάσεων. Δεν είναι μυστικό ότι, στην περίπτωση της Αττικής, αυτοδιοικητικά στελέχη και μελετητές της αριστεράς έχουν βάλει το «λιθαράκι» τους στη διαμόρφωση του σημερινού σκηνικού. Συνήθως, με τη λογική του κεντρικού σχεδιασμού και του ελέγχου της διαχείρισης των απορριμμάτων. Παραβλέποντας ή αγνοώντας ότι η ανάγκη σχεδιασμού, ο δημόσιος χαρακτήρας και η οικονομικότητα του συστήματος δεν έρχονται σε αντίθεση με την αποκεντρωμένη διαχείριση και τις υποδομές μικρής κλίμακας. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα επιβίωσης αυτής της αντίληψης στην αριστερά αποτελεί η στάση του ΚΚΕ.
  • Οι σχέσεις διαπλοκής μέρους της αυτοδιοίκησης με την πολιτική εξουσία και μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, που ενδιαφέρονται για το διαμελισμό της «λείας» στη διαχείριση των απορριμμάτων. Για την εξυπηρέτηση πολιτικών σχεδιασμών, στην πρώτη περίπτωση και ιδιοτελών συμφερόντων στη δεύτερη περίπτωση.

2.3 Ο ρόλος των εργαζομένων στην αυτοδιοίκηση και των κοινωνικών οργανώσεων

Ο άλλος παράγοντας, που θα μπορούσε να αποτρέψει τις όποιες αρνητικές εξελίξεις και δεν το έχει καταφέρει, είναι ο πόλος της κοινωνίας, που συμπεριλαμβάνει μεμονωμένους πολίτες, κοινωνικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις και, φυσικά, τους εργαζόμενους στην τοπική αυτοδιοίκηση. Τι θα μπορούσαμε να πούμε για το δικό τους ρόλο, μέχρι τώρα:

  • Ξεκινώντας από τους εργαζόμενους στην ΤΑ, θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι για μακρύ χρονικό διάστημα έμειναν «έξω από το χορό», χωρίς, δηλαδή, να εμπλακούν με την ουσία των εφαρμοζόμενων πολιτικών στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον και εμπλοκή υπήρξε όταν συνειδητοποιήθηκε ότι οι νέες εξελίξεις θα επηρεάσουν το δημόσιο χαρακτήρα του συστήματος και τις εργασιακές τους σχέσεις και θα κινδυνεύσουν και οι ίδιες οι θέσεις εργασίας. Και πάλι, όμως, ο δημόσιος λόγος τους εμφανίζεται μονομερής. Τουλάχιστον, όπως διατυπώνεται από το κεντρικό συνδικαλιστικό τους όργανο, την ΠΟΕ ΟΤΑ, που δεν φαίνεται να αποστασιοποιείται ρητά και καθαρά από την ουσία του κυρίαρχου μοντέλου, όπως περιγράφηκε παραπάνω. Η αντίσταση στην ιδιωτικοποίηση, η διασφάλιση των θέσεων εργασίας και η άρνηση της καύσης των απορριμμάτων δεν είναι επαρκές πλαίσιο, ούτε γενικότερα, ούτε για το δικό τους αγώνα. Θεωρώ ότι πρέπει να συνειδητοποιηθεί πως το συγκεντρωτικό μοντέλο διαχείρισης σπρώχνει τα πράγματα στην ιδιωτικοποίηση και την απώλεια θέσεων εργασίας και πως χρειάζεται σαφής και κατηγορηματική απόρριψή του και υποστήριξη της λογικής της αποκεντρωμένης διαχείρισης. Μαζί με αυτό θα χρειαστεί και αλλαγή νοοτροπιών στην εκτέλεση του καθημερινού έργου των εργαζομένων στην ΤΑ και πιο ουσιαστική συμμετοχή στην υποστήριξη εναλλακτικών στρατηγικών στους δήμους. Θα ήταν λάθος να παραβλέψουμε κρούσματα αδιαφορίας και αποδοχής της ιδιωτικοποίησης της αποκομιδής, όπως συνέβη, πρόσφατα, με σωματείο εργαζομένων σε δήμο της Θεσσαλίας.
  • Στις περιβαλλοντικές οργανώσεις, κυρίως, οφείλεται το γεγονός ότι έχει αποκτήσει ευρύτερη διάδοση και αποδοχή η αναγκαιότητα της πρόληψης, της διαλογής στην πηγή, της ανακύκλωσης, της κομποστοποίησης και της αποφυγής της καύσης των απορριμμάτων. Πρακτικών, που πρέπει να αποτελούν βασικό στοιχείο οποιασδήποτε εναλλακτικής πρότασης. Ωστόσο, αυτό που χαρακτήρισε τη δράση των περιβαλλοντικών οργανώσεων και άλλων φορέων, τόσο σε τοπικό, όσο και σε κεντρικό επίπεδο, ήταν η έμφαση στην περιβαλλοντική διάσταση του ζητήματος και η αδυναμία ανάδειξης της οικονομικής και κοινωνικής πτυχής του.
  • Η διαχείριση, σε κεντρικό επίπεδο, του ζητήματος (για λογαριασμό της «κοινωνίας των πολιτών») από ορισμένες μεγάλες ΜΚΟ, που δεν διακρίνονται για το ριζοσπαστικό τους προσανατολισμό και που θέλουν να έχουν γέφυρες επικοινωνίας και με κατεστημένα συμφέροντα και τους φορείς εξουσίας, δεν επέτρεψε να διαμορφωθεί έγκαιρα ένα συμπαγές μέτωπο αντίδρασης στους επιχειρούμενους σχεδιασμούς. Ενώ, μια σειρά αντιλήψεων, περί «πράσινης» επιχειρηματικότητας, έχουν αφήσει στο απυρόβλητο, αν δεν ενισχύουν, τη συνειδητή προσπάθεια εξάλειψης του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης των απορριμμάτων.
  • Για όλους τους παραπάνω λόγους, ήταν εμφανής η απουσία ενός συνολικού εναλλακτικού μοντέλου διαχείρισης, με εσωτερική συνοχή και με στόχευση. Το κενό αυτό ήρθε να καλύψει, με καθυστέρηση φυσικά, η δραστηριότητα σειράς νέων κοινωνικών οργανώσεων, που φαίνονται να συντάσσονται σε μια κοινή αντίληψη, που περιγράφεται με τη διατύπωση «δημόσια αποκεντρωμενη διαχείριση, με έμφαση στη διαλογή στην πηγή και με κοινωνική συμμετοχή». Όπως έχει ξεκαθαριστεί πολλές φορές δεν πρόκειται για την «ανακάλυψη του τροχού», αλλά για τη σύνθεση γνωστών πρακτικών σε μια ενιαία πρόταση, όχι ουδέτερη πολιτικά και κοινωνικά. Ελπίζω ότι δεν θα θεωρηθεί σύμπτωμα της πρακτικής «βλογάμε τα γένια μας» αν πω ότι καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την εξέλιξη έχει παίξει η συγκρότηση, στην αρχή του 2011, και η δράση της «Πρωτοβουλίας συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων» (για συντομία, ΠΡΩΣΥΝΑΤ).   

3. Μπορούμε να τους σταματήσουμε και πώς;

Όπως και σε πολλούς άλλους τομείς, έτσι και στη διαχείριση των απορριμμάτων, το μνημονιακό καθεστώς επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, έτσι ώστε να καταστεί ανέφικτη η ανατροπή των τωρινών επιλογών. Ακόμη κι αν μεσολαβήσουν ριζικές αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό. Από την άλλη, είναι εξαιρετικά επείγον να αντιμετωπιστούν τα υπαρκτά προβλήματα στη διαχείριση των απορριμμάτων, που στην πλειονότητα των περιπτώσεων έχουν χαρακτηριστικά κρίσης. Μπορούμε να ανταποκριθούμε σε αυτήν την πρόσκληση; Εκτιμώ ότι μπορούμε και πρέπει να το πιστέψουμε και να το επιχειρήσουμε. Σε αυτήν την περίπτωση, είναι σκόπιμο, πριν από οτιδήποτε άλλο, να ξεκαθαρίσουμε τον ενοποιητικό στόχο των πολιτικών και κοινωνικών αγώνων, που, κατά τα άλλα, θα έχουν τα ιδιαίτερα τοπικά ή θεματικά χαρακτηριστικά.

3.1 Ο ενοποιητικός στόχος των πολιτικών και κοινωνικών δράσεων

Δεν μπορεί να είναι άλλος από την αποτροπή της υλοποίησης των υφιστάμενων σχεδιασμών, που, πρακτικά, σημαίνει «πάγωμα» και ακύρωση των διαγωνισμών που βρίσκονται σε εξέλιξη, σε συνδυασμό με την ανάληψη άμεσων πρωτοβουλιών για την υλοποίηση δράσεων αποκεντρωμένης διαχείρισης των απορριμμάτων με δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα.

Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Ούτε ο ένας στόχος μόνος του, ούτε ο άλλος. Και οι δύο μαζί. Δεν είναι συνωμοσιολογία, ούτε αφορισμός: πολιτικές που αγνοούν την ανάγκη και της προώθησης εναλλακτικών λύσεων «αλείφουν βούτυρο στο ψωμί» των πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων, που επιδιώκουν την πλήρη διάλυση του δημόσιου συτήματος. Το ίδιο κάνουν και οι πολιτικές που επιδιώκουν μικροβελτιώσεις των ΠΕΣΔΑ, περιορίζονται σε περιφεριακές δράσεις ανακύκλωσης και κομποστοποίησης και υποβαθμίζουν τα πολιτικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της σύγκρουσης.

3.2 Με τι μέσα θα δώσουμε το αγώνα

Απάντηση: με όλα. Ενδεικτικά, θα μπορούσαμε να καταγράψουμε:

  • Τις πολιτικές, κοινωνικές και νομικές δράσεις με σκοπό να σταματήσουμε τα έργα ΣΔΙΤ, που βρίσκονται σε εξέλιξη. Κάνοντας σαφές ότι θα έχουν συνεχή κοινωνική αντίδραση, βγάζοντάς τα «παράνομα» στα δικαστήρια, αποθαρρύνοντας ΕΕ και τράπεζες να τα χρηματοδοτήσουν κλπ.
  • Τη διαμόρφωση τοπικών σχεδίων εναλλακτικής διαχείρισης και τη διεκδίκηση της χρηματοδότησης και της υλοποίησής τους, δίνντας συνέχεια και πληθαίνοντας τις μικρές, μέχρι τώρα, απόπειρες δήμων και πρωτοβουλιών πολιτών. Να κάνουμε σαφές στη διαπλοκή πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων ότι τις ποσότητες σύμμεικτων απορριμμάτων, που χρειάζονται για τις συγκεντρωτικές τους εγκαταστάσεις, δεν θα τους τα διασφαλίσουμε.
  • Τη διαμόρφωση προϋποθέσεων για την απαλλαγή από κυβερνητικά σχήματα νεοφιλελεύθερων προσανατολισμών και μνημονιακών δεσμεύσεων. Όποια κι αν είναι η αντίληψή μας για τις επιθυμητές αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό, σίγουρα δεν περιλαμβάνουν τη συνέχιση πολιτικών σαν αυτές που βιώνουμε σήμερα.   
  • Τη συμμετοχή στην τελική διαμόρφωση των εθνικών σχεδίων διαχείρισης και πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων, που βρίσκονται στη φάση της μελέτης, με σκοπό να εναρμονιστούν με τις βασικές προβλέψεις της ιεράρχησης των δράσεων στη διαχείριση των απορριμμάτων.
  • Την επιδίωση ριζικών αλλαγών – αναθεωρήσεων των υφιστάμενων ΠΕΣΔΑ, στην κατεύθυνση της ενσωμάτωσης των αλλαγών στη νομοθεσία και των καλών πρακτικών, διεθνώς και στη χώρα μας.
  • Την ενθάρρυνση της εμπλοκής των πολιτών στη διαδικασία της διαχείρισης των απορριμμάτων, με κάθε τρόπο που μπορεί να δώσει ώθηση στην εναλλακτική διαχείριση και θα συνεισφέρει στην αφύπνιση και στην ανάληψη των ευθυνών της τοπικής αυτοδιοίκησης και στην εδραίωση του δημόσιου και κοινωνικού χαρακτήρα του συστήματος.

3.3 Οι κοινωνικές πρωτοβουλίες στη διαχείριση των απορριμμάτων

Πιάνομαι από το τελευταίο σημείο, για να κλείσω αυτό το σημείωμα με το θέμα των κοινωνικών πρωτοβουλιών στη διαχείριση των απορριμμάτων. Καθώς, αρχίζουν, να πυκνώνουν οι πρωτοβουλίες πολιτών, ανά την Ελλάδα, με πρόθεση την πιο άμεση συμμετοχή τους στη δαχείριση των αποβλήτων. Αφορούν, κατά κανόνα, σχήματα συνεταιριστικής οργάνωσης διαφόρων μορφών, ως προς τη δομή και με δραστηριότητα στον τομέα της ανακύκλωσης, συνήθως, ως προς το περιεχόμενο. Οι πρώτες απόπειρες φερνουν στην επιφάνεια έναν πλουραλισμό επιλογών, τόσο ως προς τη μορφή τους, όσο και ως προς τη σκοπιμότητα και το χαρακτήρα τους.

Έχουμε παραδείγματα αστικών μη κερδοσκοπικών εταιρειών, ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ., αλλά και πολυμετοχικών ΑΕ λαϊκής βάσης. Ταυτόχρονα, έχουμε σημαντικές διαφοροποιήσεις, ως προς τη σκοπιμότητα και το χαρακτήρα των διαφόρων πρωτοβουλιών, που, κατά τα άλλα, ευαγγελίζονται όλες την «εναλλακτική» διαχείριση των απορριμμάτων. Έτσι:

  • Αλλού στρέφονται σε δραστηριότητες με μόνιμο χαρακτήρα και αλλού σε προσωρινής διάρκειας δράσεις, μέχρι η αυτοδιοίκηση να αναλάβει τον ουσιαστικό της ρόλο.
  • Αλλού προτάσσεται ο κοινωνικός χαρακτήρας των πρωτοβουλιών και αλλού η ευκαιρία για την ανάπτυξη μιας επιχειρηματικής δράσης, με συμμετοχικό, έστω, τρόπο.
  • Αλλού επιδιώκεται η συνεργασία με την αυτοδιοίκηση και αλλού αναπτύσσεται ένα ανταγωνιστικό πνεύμα.
  • Αλλού επιλέγονται οι τυπικές εταιρικές διαδικασίες και αλλού διαδικασίες αμεσοδημοκρατικού χαρακτήρα.

Ο προβληματισμός και το ενδιαφέρον για το μέλλον αυτών των πρωτοβουλιών είναι εύλογος. Ωστόσο, αν και παρακολουθούμε ακόμη τα πρώτα «επεισόδια» των σχετικών εγχειρημάτων, δεν θα αποφύγω τον πειρασμό να σημειώσω ορισμένες πρακτικές, που φαίνεται να διαφοροποιούνται σημαντικά ως προς τις στοχεύσεις. Αναφέρομαι σε εγχειρήματα που προτάσσουν την επιχειρηματικότητα («πράσινη», φυσικά) και το ατομικό όφελος των συμμετεχόντων, έναντι του συλλογικού, υιοθετούν μια «εργολαβική» λογική και των οποίων η επιτυχία προϋποθέτει το διαμελισμό και την εκχώρηση του έργου της διαχείρισης των απορριμμάτων από τους δήμους.

Στη χώρα μας δεν έχουμε εκτεταμένο τομέα συνεταιριστικής οικονομικής δραστηριότητας. Μας λείπουν, κατά συνέπεια, πολλές αναγκαίες πληροφορίες και εμπειρίες. Από την άλλη, οι υπάρχουσες εμπειρίες δεν είναι πάντα θετικές. Ούτε έχουμε συμφωνήσει, όσοι εμπλεκόμαστε σε κάθε μορφής κοινωνικές πρωτοβουλίες και δραστηριότητες, στο τι πραγματικά αντιπροσωπεύει η συνεταιριστική δραστηριότητα, γενικά. Αν, δηλαδή, πρόκειται για μια πιο «δίκαιη» κατανομή του παραγόμενου πλούτου, στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος, αν πρόκειται για ένα διακριτό τρίτο (σε σχέση με το κρατικό και το ιδιωτικό) πυλώνα της οικονομίας ή, πολύ περισσότερο, αν είναι εργαλείο ανατροπής των κυρίαρχων σχέσεων στην οικονομία. Γι αυτό και η όποια συζήτηση δεν θα μείνει εδώ. Μιλώντας, ωστόσο, για τις συνεταιριστικές απόπειρες στο πεδίο της διαχείρισης των απορριμμάτων, που επιδιώκουν την κοινωνική συμμετοχή και τον κοινωνικό έλεγχο και λειτουργούν με όρους ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος, εκτιμώ ότι δεν μπορούν να υπάρξουν:

  • Αν δεν αναγνωρίσουν την ανάγκη ύπαρξης ενός δημόσιου συστήματος διαχείρισης.
  • Αν δεν λειτουργήσουν στο πλαίσιο ενός σχεδίου αποκεντρωμένης διαχείρισης, καθολικής εφαρμογής και όχι πολυδιάσπασης, που θα αξιοποιεί συλλογικά τα όποια οφέλη του.
  • Αν δεν εφαρμόσουν αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες, που θα ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών και τη συνυπευθυνότητα.

 

*Τάσος Κεφαλάς, μέλος της Πρωτοβουλίας συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων

 

 

[1] τρόποι διαχείρισης των ΑΣΑ – 2011 (εκτίμηση)

τρόπος διαχείρισης

ποσοστό (%) κ.β.

Ταφή

82

   σε ΧΥΤΑ

(77,2)

   σε ΧΑΔΑ

(4,8)

ανακύκλωση υλικών

15

ανάκτηση οργανικών

3

Σύνολο

100

[2] Με τη διαμόρφωση ενός εθνικού σχεδιασμού, που πήρε μια στοιχειώδη μορφή το 2003 (ΚΥΑ 50910/2727 – ΦΕΚ B 1909/22.12.2003). Επίσης, με τη διαμόρφωση περιφερειακών σχεδιασμών, που στην αρχή, απλά, συνένωσαν τους υπάρχοντες νομαρχιακούς σχεδιασμούς (2003) και, αργότερα, μορφοποιήθηκαν στους λεγόμενους ΠΕΣΔΑ (περιφερειακούς σχεδιασμούς διαχείρισης αποβλήτων), την περίοδο από το τέλος του 2004, έως την αρχή του 2006. Βασικό χαρακτηριστικό αυτών των σχεδιασμών ήταν η γενικότητα και η αοριστία. Περίσσευαν τα ευχολόγια, ενώ απουσίαζαν (και απουσιάζουν) οι συγκεκριμένοι δεσμευτικοί στόχοι και τα εργαλεία της υλοποίησής τους. Ταυτόχρονα, το συνολικό νομοθετικό πλαίσιο της διαχείρισης των αποβλήτων (επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα, υγρά απόβλητα κ.λπ.) εξακολούθησε να παραμένει αποσπασματικό και διάσπαρτο σε διάφορα νομοθετήματα και υπουργικές αποφάσεις.

[3] 

  • Ψηφίστηκε και έχει τεθεί σε ισχύ ο ν. 4042/2012 (Πλαίσιο παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων – Εναρμόνιση με την Οδηγία 2008/98/ΕΚ)
  • Σε εφαρμογή του παραπάνω νόμου (άρθρα 22,23,33,35), εκπονείται νέο εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων και  εθνικό στρατηγικό σχέδιο πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων, που προβλέπεται να ενσωματωθεί στο πρώτο. Για το πρώτο σχέδιο έχει ανατεθεί η σχετική μελέτη στις 30/4/2012, ενώ η μελέτη για το δεύτερο ανατέθηκε στις 30/4/2013. Είναι βέβαιο, τώρα, ότι οι συμβατικοί χρόνοι παράδοσης δεν θα τηρηθούν. 
  • Έχει υλοποιηθεί η σύσταση Φορέων διαχείρισης σε περιφερειακό επίπεδο (ν. 3852/2010, ν. 3979/2011, ΥΑ 52546/2011, ν. 4042/2012, ν. 4071/2012).
  • Η αρμοδιότητα εκπόνησης και υλοποίησης των περιφερειακών σχεδιασμών (ΠΕΣΔΑ) ανήκει, πλέον, στους παραπάνω περιφερειακούς ΦοΔΣΑ (ν. 4042/2012, άρθρο 35). Με εξαίρεση τον ΕΔΣΝΑ (Αττική), όμως, δεν φαίνεται να έχουν συγκροτηθεί όλοι και, κυρίως, δεν έχουν αναπτύξει λειτουργία, ούτε έχουν αναλάβει τις υποχρεώσεις τους. Αντίθετα, έχει ξεκινήσει διαδικασία επανεξέτασης του θεσμικού πλαισίου των ΦοΔΣΑ (συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας, στις 7/3/2013).
  • Οι υφιστάμενοι ΠΕΣΔΑ έχουν επικυρωθεί στο διάστημα από το τέλος του 2004, έως την αρχή του 2006. Σε όλους προβλέπεται διαδικασία αναθεώρησης και επικαιροποίησης, το πολύ, μετά από 5 ή 6 χρόνια. Σε λίγες περιπτώσεις (στη Δυτική Μακεδονία το 2008, στην Αν, μακεδονια και Θράκη το 2009, στην Πελοπόννησο το 2010 και στην Κρήτη το 2013) έχει ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία και σε λίγες ακόμη βρίσκεται σε εξέλιξη (Βόρειο Αιγαίο και Ιόνια νησιά). Στις άλλες δεν έχει ξεκινήσει καν.
  • «Με απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής προσδιορίζονται οι Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων (Μ.Ε.Α.) που είναι αναγκαίες σε εθνικό επίπεδο για την κάλυψη των απαιτήσεων των Οδηγιών 1999/31/ΕΚ και 2008/98/ΕΚ και την επίτευξη οικονομιών κλίμακας όσον αφορά το κόστος κατασκευής των έργων και το κόστος των ανταποδοτικού χαρακτήρα παρεχόμενων υπηρεσιών. Ειδικότερα, με την ανωτέρω απόφαση προσδιορίζεται ο αριθμός των αναγκαίων Μ.Ε.Α., οι εξυπηρετούμενες από αυτές περιοχές και κάθε άλλο στοιχείο που κρίνεται αναγκαίο για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων» (ν. 4071/2012, κεφάλαιο τρίτο, άρθρο 17, παρ. 13).
  • Η νομοθεσία για την εναλλακτική διαχείριση συσκευασιών και άλλων προϊόντων εξακολουθεί να στηρίζεται στο ν. 2939/2001, στο ΠΔ 99/2008 και στο ν. 3854/2010. Το έργο αυτό έχει ανατεθεί στον E.O.E.Δ.Σ.Α.Π. (Εθνικός οργανισμός εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών και άλλων προϊόντων), που με το ν. 4042/2012 μετονομάστηκε σε Ε.Ο.ΑΝ. (Ελληνικός οργανισμός ανακύκλωσης). Το νέο ΔΣ του ΕΟΑΝ συγκροτήθηκε στις 26/4/2012.

[4] Είναι ενδεικτική του επιχειρηματικού ενδιαφέροντος που υπάρχει η συμμετοχή όλων των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων της χώρας, σε συνεργασία με μεγάλες, εξειδικευμένες στη διαχείριση των απορριμμάτων, εταιρείες του εξωτερικού. Είναι χαρακτηριστικός ο κατάλογος των εταιρειών, που εκδήλωσαν ενδιαφέρον για τα έργα της Αττικής:

  • ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΕ – ΗΛΕΚΤΩΡ ΑΕ (όμιλος Μπόμπολα)
  • J&P ΑΒΑΞ ΑΕ – ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΑΕ
  • ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ – ΔΕΗ ΑΕ
  • ΤΟΞΟΤΗΣ ΑΕ (όμιλος Καλογρίτσα)
  • ARCHIRODON GROUP NV – INTRAKAT AE – ENVITEC AE (όμιλος Κόκκαλη)  
  • ΜΕΤΚΑ ΑΕ – Χρ. Δ. Κωνσταντινίδης ΑΕ (όμιλος Μυτιληναίου)
  • NOVAERA HELLAS AE (όμιλος Κοπελούζου)
  • ΕΡΕΤΒΟ ΑΕ – ΔΟΜΟΣΠΟΡΤ ΑΕ – ΕΓΝΩΝ ΑΤΕ

Όσοι-ες δυσκολεύονται να εξηγήσουν το έντονο ενδιαφέρον της τρόικας για την ταχεία προώθηση των διαγωνισμών, ας μη ξεγελιούνται από την «ελληνικότητα» των σχημάτων. Όλα, ανεξαιρέτως, στηρίζουν την παρουσία τους σε πλήθος συνεργασιών με ευρωπαϊκούς οικονομικούς κολοσσούς, εξειδικευμένους στη διαχείριση των απορριμμάτων. Ας έχουν, επίσης, υπόψη το πλήθος των συμφώνων συνεργασίας, που έχουν σπεύσει να υπογράψουν δήμοι και περιφέρειες με αντίστοιχους γερμανικούς οργανισμούς. Το τελευταίο αποτελεί προϊόν της συστηματικής δουλειάς του κ. Φούχτελ με εύπιστους Έλληνες αυτοδιοικητικούς.

Πηγή: Barikat

Στης Αττικής … τα σκουπίδια «σφάζονται» εργολάβοι

Η βδομάδα που διανύουμε κλείνει με την ολοκλήρωση της α΄ φάσης των διαγωνισμών για τα δύο από τα τέσσερα εργοστάσια διαχείρισης σύμμεικτων απορριμμάτων της Αττικής, στο Γραμματικό και στην Κερατέα. Ακολουθούν οι αντίστοιχες μονάδες στα Α. Λιόσια, στις 29/1, και στη Φυλή, στις 5/2. Στη φάση αυτή (εκδήλωσης ενδιαφέροντος) ενδιαφέρον έδειξαν όλοι οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι της χώρας. Αξιοσημείωτη είναι και η συμμετοχή στο διαγωνισμό της ΔΕΗ, σε κοινοπρακτικό σχήμα με την ΤΕΡΝΑ. Το γεγονός επιβεβαιώνει μια σημαντική πτυχή των προωθούμενων σχεδίων, αυτή, δηλαδή, που προτάσσει σαν κυρίαρχη την επιλογή της ενεργειακής αξιοποίησης των απορριμμάτων.
 
Σύμφωνα με την πρόβλεψη της διακήρυξης των διαγωνισμών, από την α΄ φάση θα προεπιλεγούν έξι (6) σχήματα, για κάθε έργο, τα οποία θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής στη β΄ φάση του διαγωνισμού, αυτήν του επονομαζόμενου «ανταγωνιστικού διαλόγου», όπου και θα κατατεθούν οι τεχνικές λύσεις που θα προτείνει το κάθε εργολαβικό σχήμα. Ταυτόχρονα, έχει δρομολογηθεί η διαδικασία της εξασφάλισης της χρηματοδότησης, όχι μόνο της δημόσιας συμμετοχής, μέσω του ΕΣΠΑ – ΠΕΠ Αττικής, αλλά και μέρους, τουλάχιστον, της συμμετοχής των εργολάβων, πάλι από κοινοτικά κονδύλια (πρόγραμμα Jessica).
 
Αντίστοιχες διαδικασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη στις περιφέρειες Δυτικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου, καθώς και στους νομούς Σερρών, Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας. Τα έργα, όμως, που σχεδιάζονται για την Αττική αποτελούν την κορυφή του «παγόβουνου», λόγω του μεγέθους τους, συνεπώς, και λόγω του οικονομικού αντικειμένου της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική. Για το λόγο αυτό, η μάχη για τη μη υλοποίηση αυτών των σχεδίων είναι κομβικής σημασίας και όχι μόνο για την Αττική.
 
Τι κρύβεται πίσω από τα νέα έργα
 
Τα όσα έχουν συντελεστεί πανελλαδικά μέχρι αυτήν τη στιγμή, που δεν είναι και λίγα, συνδέονται, αφενός με τη σταδιακή εκχώρηση τμημάτων της διαχείρισης των ΑΣΑ, στο επίπεδο των δήμων, στους ιδιώτες και αφετέρου στην εφαρμογή ενός μοντέλου συγκεντρωτικής διαχείρισης, με φαραωνικές, υπερδιαστασιολογημένες μονάδες επεξεργασίας, του συνόλου σχεδόν, των σύμμεικτων απορριμμάτων, με απειροελάχιστη διαλογή στην πηγή και με βασικό προσανατολισμό την ενεργειακή αξιοποίηση και την καύση. Που, μάλιστα, δεν θα είναι μια προσωρινή κατάσταση, αλλά θα μας δεσμεύει για όσο χρόνο (27 χρόνια) προβλέπεται να λειτουργούν αυτές οι μονάδες. Είναι χαρακτηριστικό των επιδιώξεων και του προσανατολισμού αυτής της πολιτικής ότι για την υλοποίηση, όλων σχεδόν, των έργων έχει επιλεγεί η μέθοδος των ΣΔΙΤ. Με απλά λόγια μας «σερβίρεται»:
·         μια παρωχημένη αντίληψη διαχείρισης σε πολυτελές περιτύλιγμα (αδιάλεχτα στο σύνολό τους τα αστικά απορρίμματα οδηγούνται στις σύνθετες και πανάκριβες νέες εγκαταστάσεις).
·         ένας ανεξέλεγκτος τρόπος διαχείρισης (με πλήρη παραχώρηση της διαχείρισης στους ιδιώτες, απώλεια κάθε δημόσιου και κοινωνικού ελέγχου).
·         ένα ασήκωτο περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος (από την προοπτική της καύσης, το διαρκή κίνδυνο της επιμόλυνσης των αστικών απορριμμάτων με επικίνδυνα απόβλητα και την εκτόξευση των δημοτικών τελών ή των τελών διαχείρισης, γενικότερα).     
 
Έωλα επιχειρήματα για μια σκανδαλώδη επιλογή
 
Μια επιλογή με πασιφανή τα σκανδαλώδη χαρακτηριστικά δεν θα μπορούσε να υποστηριχθεί παρά μόνο με ψεύτικα επιχειρήματα και παραβίαση της κοινής λογικής. Ας δούμε τα πιο βασικά από αυτά:
 

 

1.  Υλοποιείται ένας σύγχρονος σχεδιασμός διαχείρισης
 
Στην πραγματικότητα δεν υφίσταται κανένας επικαιροποιημένος σχεδιασμός. Ο νέος εθνικός σχεδιασμός (επιταγή του ν. 4042/2012), καθώς και ο αναθεωρημένος περιφερειακός σχεδιασμός της Αττικής – ΠΕΣΔΑ (πρόβλεψη του ισχύοντος, ληγμένου ΠΕΣΔΑ) έχουν παραπεμφθεί στις καλένδες.  Και οι δύο σχεδιασμοί φαίνεται να οδηγούνται σε υλοποίηση μετά την οριστικοποίηση των νέων έργων. Απλά, για να τα περιβάλλει με μια τυπική νομιμοποίηση. Αυτό που υλοποιείται, στην πράξη, μέσω του «ανταγωνιστικού διαλόγου» είναι ένας ιδιότυπος τρόπος διαμόρφωσης του σχεδιασμού της διαχείρισης των αστικών απορριμμάτων, ο οποίος θα διαμορφωθεί στο πλαίσιο των επιχειρηματικών επιλογών των εργολάβων, με τις υπηρεσίες του ΕΔΣΝΑ και της περιφέρειας σε ρόλο θεατή και, φυσικά, απούσα την κοινωνία.
 
2. Θα υπάρξει περιβαλλοντική ασφάλεια
 
Τουλάχιστον, αστήρικτο το επιχείρημα, αφού οι τελικές λύσεις δεν υπάρχουν (όπως λέγεται αυτές θα προκύψουν μέσα από τον «ανταγωνιστικό διάλογο»). Γι αυτό και στο αντικείμενο των εργολαβιών περιλαμβάνεται και η εκπόνηση των αντίστοιχων μελετών. Να προστεθεί, ακόμη, ότι απουσιάζει και η προβλεπόμενη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) της αναθεώρησης του ΠΕΣΔΑ, που, φυσικά, ακολουθεί το ίδιο δρόμο της συνεχούς αναβολής και μετάθεσης. Όταν απουσιάζει, λοιπόν, το αντικείμενο του οποίου οι επιπτώσεις εξετάζονται, πως μπορεί κανείς να αποφαίνεται αξιόπιστα για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των νέων έργων; Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης θα εξακολουθούσαν να λένε τα ίδια, ακόμη κι αν η λύση που θα επιλεγεί περιλαμβάνει την καύση;
 
3. Δεν υπάρχει άλλη λύση
 
Αφού, πρώτα, η περιφέρεια Αττικής και ο ΕΔΣΝΑ δρομολόγησαν μια απαράδεκτη διαδικασία, προκηρύσσοντας διαγωνισμούς, που φωτογραφίζουν ένα συγκεκριμένο φιλοεργολαβικό μοντέλο, έρχονται, εκ των υστέρων, να καλέσουν όσους έχουν εναλλακτικές προτάσεις να τις καταθέσουν. Δεν πρόκειται, απλά, για στρουθοκαμηλισμό. Πρόκειται για συνειδητή απόκρυψη της πραγματικότητας, αφού είναι σε όλους γνωστό ότι, εδώ και δύο χρόνια σχεδόν, έχει κατατεθεί δημόσια, συναντώντας αξιοζήλευτη υποστήριξη, μια συγκροτημένη αντίληψη, που συνηθίσαμε να την περιγράφουμε σαν την «αποκεντρωμένη διαχείριση, με έμφαση στη διαλογή στην πηγή και κοινωνική συμμετοχή». Πρόκειται για μια πρόταση που αντιπροσωπεύει μια δημιουργική σύνθεση της συμπυκνωμένης διεθνούς εμπειρίας και των καλών πρακτικών, του βαθύτερου πνεύματος των εξελίξεων (και) στην εθνική νομοθεσία (με την ενσωμάτωση της οδηγίας 2008/98/ΕΚ) και της πολιτικής θέσης για την υπεράσπιση του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος. Χωρίς να παραβλέψει κανείς και άλλες προτάσεις εναλλακτικής διαχείρισης, που έχουν κατατεθεί.
 
4. Οι ΣΔΙΤ δεν είναι ιδιωτικοποίηση
Η κυριότητα των έργων παραμένει στο δημόσιο, μας λένε. Αυτό που δεν μας λένε είναι ότι αυτό θα γίνει, πρακτικά, με το τέλος των συμβάσεων 27ετούς διάρκειας, που προβλέπονται. Τότε, δηλαδή, που οι εγκαταστάσεις θα έχουν κλείσει τον αναμενόμενο κύκλο ζωής τους και θα έχουν, πλήρως, απαξιωθεί. Δεν μας λένε, ακόμη, ότι στο διάστημα αυτό, την ευθύνη της συντήρησης, λειτουργίας και οικονομικής εκμετάλλευσης αυτών των υποδομών θα την έχουν οι εργολάβοι – ανάδοχοι των έργων. Τι άλλο θα έπρεπε να συμβεί για να χαρακτηριστεί σαν ιδιωτικοποίηση αυτό το καθεστώς; Να παραχωρηθεί στους εργολάβους και το ιδιοκτησιακό καθεστώς των χρυσοπληρωμένων με δημόσιο χρήμα εγκαταστάσεων; Όταν γνωρίζουμε ότι η περιορισμένη ιδιωτική συμμετοχή θα αποσβεστεί σε πολύ σύντομο διάστημα, μέσω των υψηλών τιμών χρήσης των εγκαταστάσεων.
 
5. Το δημόσιο εξοικονομεί πόρους
 
Η αλήθεια είναι ότι διασπαθίζεται δημόσιο χρήμα, αφού η χρηματοδότηση της δημόσιας συμμετοχής (170 εκ. ευρώ) υπερβαίνει το, αρχικά, διαθέσιμο κονδύλι του ΠΕΠ Αττικής (150 εκ. ευρώ), στερώντας από τους δήμους τους αναγκαίους πόρους για δραστηριότητες διαλογής στην πηγή ή για δράσεις αποκεντρωμένης διαχείρισης. Πριν λίγες μέρες, άρχισε να γίνεται λόγος και για 200 εκ. ευρώ ή και ακόμη περισσότερα, όπως δήλωσε κυνικά ο κ. Σγουρός. Ακόμη και μέρος της συμμετοχής των εργολάβων προβλέπεται να εκταμιευτεί από κοινοτικά προγράμματα (Jessica). Αντίθετα, έχει τεκμηριωθεί ότι μόνο με τη δημόσια συμμετοχή θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν όλες οι βασικές υποδομές ενός συστήματος αποκεντρωμένης διαχείρισης. Που, εκτός των άλλων, έχουν τη δυνατότητα να αναπτύσσονται σταδιακά και, από την πρώτη στιγμή, να αναχρηματοδοτούν τα επόμενα βήματα του συστήματος. Για να μην αναφερθούμε στο τεράστιο κόστος λειτουργίας, στη βάση των σχετικών συμβάσεων ανάθεσης των έργων, που θα είναι της τάξης κάποιων δις ευρώ. Εκτός και αν επειδή θα προέρχονται από την τσέπη των δημοτών της Αττικής δεν θεωρούνται δημόσιοι πόροι.
 
6. Θα κερδηθεί πολύτιμος χρόνος
 
Στην καλύτερη των περιπτώσεων οι συμβάσεις θα υπογραφούν στο τέλος του 2013 και η κατασκευή των μονάδων θα διαρκέσει, τουλάχιστον, δύο χρόνια. Ας πάρουμε υπόψη ότι για ορισμένες από τις τέσσερις μονάδες της Αττικής (Κερατέα, Φυλή) δεν είναι αποσαφηνισμένο το θέμα της χωροθέτησης. Από το 2016, λοιπόν … και βλέπουμε. Στο διάστημα αυτό, αν υπήρχε η πολιτική βούληση, θα μπορούσε να αναπτυχθεί, κάλλιστα, μεγάλο μέρος των υποδομών της αποκεντρωμένης διαχείρισης, διασφαλίζοντας μακροπρόθεσμα και το δημόσιο χαρακτήρα της διαχείρισης, με περιβαλλοντικά ήπιο τρόπο και με οικονομικό όφελος για τους εξυπηρετούμενους πολίτες και τους δήμους της Αττικής. 
 
Χρειάζεται συλλογική αντεπίθεση στα σχέδια κράτους και εργολάβων
 
Στην κρίσιμη φάση που βρισκόμαστε, οριακή θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε, χρειάζεται, η διαμόρφωση ενός ενωτικού κοινωνικού και πολιτικού μπλοκ δυνάμεων, που έχει ισχυρούς λόγους να ακυρώσει τα σχέδια που προωθούν κράτος και εργολάβοι: αυτοδιοικητικοί, εργαζόμενοι στην αυτοδιοίκηση, κινήματα πολιτών, κάτοικοι «στοχοποιημένων» περιοχών κλπ.. Ενός μπλοκ δυνάμεων που θα στοχεύει:
·         σε πολιτικές και κινηματικές δράσεις για την αποτροπή των προωθούμενων σχεδίων και την ακύρωση, στην πράξη, των δημοπρατήσεων των νέων έργων.
·         στην προβολή ενός εναλλακτικού μοντέλου διαχείρισης και στην ανάληψη πρωτοβουλιών για την υλοποίησή του. 
 
Στη βάση αυτή, είναι εφικτό να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο κοινών και ώριμων στόχων, όπως:
 
1.    Η άμεση και ριζική αναθεώρηση του υφιστάμενου ΠΕΣΔΑ Αττικής, μέσα από διαφανείς, ανοικτές και ουσιαστικές διαδικασίες, με κριτήρια κοινωνικού οφέλους και διασφάλισης του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης.
2.    Η ειδική αντιμετώπιση της ΟΕΔΑ Άνω Λιοσίων – Φυλής, στην προοπτική της απομάκρυνσης όλων των υφιστάμενων σχετικών δραστηριοτήτων και την ένταξη της ευρύτερης περιοχής σε ειδικό πρόγραμμα απορρύπανσης και περιβαλλοντικής αποκατάστασης.
3.    Η αποτροπή κάθε προσπάθειας εισαγωγής στη διαχείριση των απορριμμάτων, είτε με άμεσο, είτε με έμμεσο τρόπο, της βιοξήρανσης και της καύσης.
4.    Η πλήρης διαφάνεια και ανταποδοτικότητα των συστημάτων διαχείρισης των συσκευασιών, στο πλαίσιο μιας ριζικής επανεξέτασης και του συστήματος των μπλε κάδων και της ΕΕΑΑ. 
5.    Η μη επιβολή νέων αυξήσεων στα δημοτικά τέλη.
6.    Η διασφάλιση της απασχόλησης των εργαζομένων στη διαχείριση των απορριμμάτων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στο πλαίσιο μιας αποκεντρωμένης διαχείρισης μικρής κλίμακας.
 
Κρίσιμο στοιχείο, για την επιτυχή έκβαση ενός τέτοιου αγώνα, εκτός από το στοιχείο της άμεσης συγκρότησης του μετώπου της αντίστασης, είναι η αποφασιστική απόρριψη μιας σειράς αντιλήψεων που λειτουργούν σαν τροχοπέδη στο κίνημα. Αντιλήψεις, όπως: η υποτίμηση της ανάγκης για επεξεργασία και εφαρμογή εναλλακτικών λύσεων, η αντιπαραβολή της αποκεντρωμένης διαχείρισης στην ανάγκη ύπαρξης (και) κεντρικών ή περιφερειακών σχεδιασμών, η πλαστή εικόνα ότι το νομοθετικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την ανάπτυξη τοπικών σχεδίων διαχείρισης, η παραπομπή της λύσης αποκλειστικά στις γενικότερες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές κλπ. Δεν υπάρχει χειρότερη επιλογή αυτήν τη στιγμή, από την αναβολή και την μετάθεση στο αόριστο μέλλον της σύγκρουσης για το θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Ακόμη και λίγους μήνες μετά, συζητήσεις σαν κι αυτές που κάνουμε σήμερα, ίσως, να μην έχουν κανένα νόημα, αν τώρα μείνουμε απαθείς θεατές.  
 
23/1/2013
 
Τάσος Κεφαλάς
μέλος της «Πρωτοβουλίας συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων»

Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στο φύλλο του Σαββάτου 26/1/2013, της εφημερίδας «Δρόμος της αριστεράς»

Πηγή: http://prosynat.blogspot.gr/

Προκαταρκτική προκήρυξη για τη διαχείριση αποριμμάτων στην Αττική

κινά, με την προκαταρκτική προκήρυξη του έργου, η διαδικασία ανάδειξης του αναδόχου που θα αναλάβει τη μελέτη,κατασκευή, χρηματοδότηση και λειτουργία των εγκαταστάσεων διαχείρισης Απορριμμάτων στην Αττική.

Το έργο αφορά στη μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση και 20-25ετή λειτουργία τεσσάρων μονάδων επεξεργασίας στερεών αποβλήτων, με συνολική δυναμικότητα της τάξης των 1.350.000 τόνων ετησίως. Οι μονάδες επεξεργασίας θα κατασκευαστούν εντός των ΟΕΔΑ Φυλής, Άνω Λιοσίων, Κερατέας και Γραμματικού, σε εκτάσεις που σύμφωνα με το υπουργείο είναι «ήδη αδειοδοτημένες και επαρκείς».

Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2012, ώστε τα έργα να είναι σε πλήρη λειτουργία εντός του 2014. Ο προϋπολογισμός του έργου ξεπερνά τα 430 εκατ. ευρώ, από τα οποία ποσό μέχρι 140 εκατ. ευρώ θα καλυφθεί μέσω κοινοτικών ενισχύσεων και το υπόλοιπο από ιδιωτικά κεφάλαια και τραπεζικό δανεισμό, που θα εξασφαλίσει ο ανάδοχος.

Τα έργα προτείνεται να υλοποιηθούν με την μέθοδο των Συμπράξεων Ιδιωτικού και Δημοσίου Τομέα και ο ανάδοχος θα αμείβεται με βάση τα εισερχόμενα απορρίμματα (gate fee) και την επίτευξη συγκεκριμένων περιβαλλοντικών στόχων και ποιοτικών χαρακτηριστικών.

Το σχέδιο της προκηρυξης εγκρίθηκε κατά τη διάρκεια ευρείας σύσκεψης υπό τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Γιώργο Παπακωνσταντίνου, και με τη συμμετοχή του υφυπουργού Εσωτερικών, Πάρη Κουκουλόπουλου, του Περιφερειάρχη Αττικής, Γιάννη Σγουρού, και του γενικού γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης, Ηλία Λιακόπουλο. Θα αποσταλεί εντός της ημέρας για δημοσίευση στην Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος υποστηρίζει ότι ο διαγωνισμός «θα είναι απολύτως διαφανής και ανοικτός σε όλες τις δόκιμες και περιβαλλοντικά συμβατές μεθόδους επεξεργασίας που βρίσκονται στην αιχμή της τεχνολογίας».

Διαβάστε την προκύρηξη, επιλέγοντας το σύνδεσμο στη δεξιά στήλη.

ερώτηση ΣΥΡΙΖΑ για τον ΧΥΤΑ Φυλής

ΕΡΩΤΗΣΗ και ΑΚΕ 27-07-2011
Προς τους Υπουργούς
• Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής
• Εσωτερικών
Θέμα: Χώρος υγειονομικής ταφής Φυλής – ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής
Σύμφωνα με την, από 24/6/2010, ΙΡ/10/830 ανακοίνωση της ΕΕ: “Η Επιτροπή παραπέμπει την Ελλάδα στο Δικαστήριο της ΕΕ για εσφαλμένη εφαρμογή των οδηγιών 2006/12/ΕΚ και 1999/31/ΕΚ, που αφορούν τα απόβλητα και την υγειονομική ταφή των αποβλήτων, αντιστοίχως, λόγω της κακής λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής Φυλής – Σκαλιστήρη στην περιοχή της Αττικής. Επιθεώρηση που διεξήχθη στις 12 Δεκεμβρίου 2006 επιβεβαίωσε τις ελλείψεις στη διαχείριση του εν λόγω χώρου υγειονομικής ταφής. Η παραβίαση του δικαίου της ΕΕ αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που απορρέουν από την κακοδιαχείριση”.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί στις πολλαπλές προσφυγές και διαμαρτυρίες των πολιτών, που, στο σύνολό τους, θέτουν ουσιαστικά το πρόβλημα των όρων λειτουργίας της ΟΕΔΑ Δυτικής. Αττικής. Και αυτό διότι, με δεδομένη τη χωροθέτηση της συγκεκριμένης περιοχής ως ΟΕΔΑ, φαίνεται ότι αναπτύσσονται αυθαίρετες χρήσεις του χώρου, κατά παράβαση του νόμου, προκαλώντας ντε φάκτο επιπρόσθετη επιβάρυνση, χωρίς κανέναν έλεγχο.

Γνωρίζουμε ότι στα όρια και παρά την ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής υπάρχουν:
• ΧΑΔΑ (δεν δέχεται, πλέον, απορρίμματα)
• ΧΥΤΑ Δυτικής Αττικής – Α. Λιόσια, τμήμα Ι και τμήμα ΙΙ (δεν δέχεται, πλέον, απορρίμματα)
• ΧΥΤΑ Φυλής
• ΕΜΑΚ Ι
• Αποτεφρωτήρας νοσοκομειακών αποβλήτων
• Μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με καύση βιοαερίου, με την επωνυμία ΒΕΑΛ
• Μονάδα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΜΔΑΥ), με την επωνυμία ΕΠΑΝΑ

Πέραν αυτών, γνωρίζουμε, επίσης, ότι:

1. Με την υπ’ αρ. 4344/2010 απόφαση του ΣτΕ έγινε δεκτή η προσφυγή της ΕΥΔΑΠ για αποδοχή της λυματολάσπης στις εγκαταστάσεις του ΕΣΔΚΝΑ, οι οποίες περιορίζονται, ως γνωστόν, στο χώρο Άνω Λιοσίων – Φυλής.

2. Σύμφωνα με την απόφαση 61/2011 (ΑΔΑ: 4Α1ΥΟΡ05-1) της Ε.Ε., ο ΕΣΔΚΝΑ έχει συνάψει με την Κοινοπραξία με την επωνυμία «LANDTEK EΠE – ENVIROPLAN OE» τη σύμβαση μίσθωσης χώρου, εντός της ΟΕΔΑ, με α.π. 9555/29.10.2010, κατόπιν της διενέργειας πλειοδοτικού διαγωνισμού, στο αντικείμενο της οποίας προβλέπεται ότι «Το μίσθιο θα χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή χώρων σχετικών με την προσωρινή αποθήκευση υλικών κατάλληλων για τη χωματοκάλυψη του ΧΥΤΑ (χώμα, άμμος κ.α.), την παραγωγή (με την εγκατάσταση του απαραίτητου εξοπλισμού για τη λειτουργία Μονάδας Εναλλακτικής Διαχείρισης Α.Ε.Κ.Κ.) ή και την εμπορία τέτοιων προϊόντων, καθώς και για άλλους περιβαλλοντικούς σκοπούς, που δεν θα παρεμποδίζουν τον ανωτέρω σκοπό».

3. Η ΕΕ του ΕΣΔΚΝΑ με τις υπ’ αρ. 256/2010 και 46/2011 αποφάσεις της ενέκρινε τη μεταφορά και εγκατάσταση δύο πάγιων λειοτεμαχιστών ογκωδών απορριμμάτων στο χώρο του ΧΥΤΑ Φυλής.

4. Η ΕΕ ΕΣΔΚΝΑ, έχει υπογράψει την υπ’ αρ. 491/21-1-2009 σύμβαση, καθώς και μεταγενέστερη με ημερομηνία 15-7-2010, με την εταιρεία ENVIROSUN, που αφορά στην παραχώρηση κατ’ αρχήν χρήσης στεγών της ΕΜΑΚ Ι για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών κυψελών και στη συνέχεια επέκταση της εγκατάστασης φωτοβολταϊκού σταθμού, ισχύος έως 500 KW στην ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής στα αποκατεστημένα τμήματα του ΧΑΔΑ και του ΧΥΤΑ Άνω Λιοσίων, στη βάση των αποφάσεών της 313/2008 και 338/2008. Με την απόφασή της 146/2011 (ΑΔΑ: 4ΑΣΦΟΡ05-ΨΓΡ) απορρίπτει την εισήγηση του αρμόδιου υπηρεσιακού στελέχους για αναστολή των εργασιών, που απορρέουν από τη σύμβαση 491/21-1-2009, ενώ με την απόφασή της 168/2011 (ΑΔΑ: 4ΑΣΦΟΡ05-3ΥΛ) παρατείνει τη χρονική διάρκεια της από 15-7-2010 σύμβασης. Η παραχώρηση, τελικά, είναι για 25 χρόνια, έναντι ανταλλάγματος που θα ανέρχεται σε «ποσοστό 3,5 % επί των ακαθαρίστων κερδών της εταιρείας από την λειτουργία του εν λόγω σταθμού». Σύμφωνα με τα στοιχεία των εν λόγω αποφάσεων η αντισυμβαλλόμενη εταιρεία ENVIROSUN ΕΠΕ έχει υποβάλει αιτήσεις στη ΔΕΗ ΑΕ για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, στη στέγη της ΕΜΑΚ Ι και στα αποκατεστημένα τμήματα του ΧΑΔΑ και του ΧΥΤΑ Άνω Λιοσίων. Στο χώρο πλησίον της ΕΜΑΚ και των αποκατεστημένων τμημάτων του ΧΑΔΑ, όπου προβλέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και σε απόσταση μικρότερη των 500 μέτρων, είναι εγκαταστημένη και λειτουργεί η μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βιοαέριο της ΒΕΑΛ, που προαναφέρθηκε, ισχύος 23,5 MW. Επίσης, ο χώρος του αποκατεστημένου ΧΑΔΑ, όπου προβλέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών είναι μέρος της Α΄ Ζώνης προστασίας της Πάρνηθας και η επιτρεπόμενη χρήση είναι πάρκο αναψυχής.

Επειδή όλα τα παραπάνω δημιουργούν εύλογες ανησυχίες στην τοπική κοινωνία, και όχι μόνο, ότι με δεδομένη την ύπαρξη της ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής αναπτύσσονται δραστηριότητες και αναλαμβάνονται οικονομικές, και όχι μόνο, δεσμεύσεις, καθ’ υπέρβαση των θεσμοθετημένων διαδικασιών και όρων, χωρίς κανένα έλεγχο, εν αγνοία των πολιτών ή και των αρμοδίων, που έχουν σαν συνέπεια τη ντε φάκτο διατήρηση της περιβαλλοντικής υποβάθμισης της ευρύτερης περιοχής έως και την επιπρόσθετη επιβάρυνσή της και με ενδεχόμενες οικονομικές επιβαρύνσεις του δημοσίου,

για να αποκτήσω πλήρη γνώση των πραγματικών στοιχείων και προκειμένου να ενεργήσω περαιτέρω τα δέοντα,

ερωτώνται οι κ. Υπουργοί:

• Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η διαδικασία παραπομπής της χώρας μας στο δικαστήριο της ΕΕ, για το θέμα του ΧΥΤΑ Φυλής και σε ποιες ενέργειες έχει, στο μεταξύ, προβεί η κυβέρνηση;
• Προβλέπεται εναπόθεση της λυματολάσπης, από τις εγκαταστάσεις της Ψυττάλειας, στο ΧΥΤΑ Φυλής;
• Μπορούν στο χώρο της ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής να αναπτυχθούν νέες δραστηριότητες, που δεν περιλαμβάνονται, καν, στον υφιστάμενο περιφερειακό σχεδιασμό, όπως οι υπό κατασκευή εγκαταστάσεις λειοτεμαχισμού ογκωδών και της μονάδας εναλλακτικής διαχείρισης Α.Ε.Κ.Κ.;
• Μπορούν στο χώρο της ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής να αναπτυχθούν νέες δραστηριότητες, που δεν σχετίζονται με τη διαχείριση των απορριμμάτων, όπως οι εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών σταθμών και, μάλιστα, με την παράκαμψη ουσιωδών ενστάσεων, που έχουν κατατεθεί;

και αιτούμαι την κατάθεση των παρακάτω:

1. Την απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων και την άδεια λειτουργίας για κάθε μία εκ των: ΧΑΔΑ, ΧΥΤΑ Δυτικής Αττικής (Α. Λιοσίων), ΧΥΤΑ Φυλής, ΕΜΑΚ Ι, αποτεφρωτήρα νοσοκομειακών αποβλήτων.
2. Την απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, την άδεια λειτουργίας και τη σχετική σύμβαση με τον ΕΣΔΚΝΑ ή και το δήμο Φυλής για κάθε μία εκ των: μονάδας ενεργειακής αξιοποίησης του βιοαερίου, μονάδας διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών.
3. Τη σύμβαση συνεργασίας του ΕΣΔΚΝΑ με την ΕΕΑΑ.
4. Τις συμβάσεις του ΕΣΔΚΝΑ για την ανάθεση της υποστήριξης της λειτουργίας της ΕΜΑΚ Ι και του αποτεφρωτήρα νοσοκομειακών αποβλήτων.
5. Τη σύμβαση ΕΣΔΚΝΑ – LANDTEK EΠE – ENVIROPLAN OE, τις σχετικές με αυτή αποφάσεις και τα νομιμοποιητικά έγγραφα της «LANDTEK EΠE – ENVIROPLAN OE» για την άσκηση δραστηριότητας εναλλακτικής διαχείρισης υλικών κατεδάφισης.
6. Τις συμβάσεις ΕΣΔΚΝΑ – ENVIROSUN ΕΠΕ και τις σχετικές με αυτές αποφάσεις.
7. Τις ετήσιες εκθέσεις περιβαλλοντικής παρακολούθησης για την περίοδο των τελευταίων 5 ετών (2006 έως 2011) για κάθε μία εκ των ΧΑΔΑ, ΧΥΤΑ Δυτικής Αττικής (Α. Λιοσίων), ΧΥΤΑ Φυλής, ΕΜΑΚ Ι, αποτεφρωτήρα νοσοκομειακών αποβλήτων, μονάδας ενεργειακής αξιοποίησης βιοαερίου, μονάδας διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών.
8. Τις εκθέσεις ελέγχου – αυτοψίας λειτουργίας της ΜΔΑΥ, στις οποίες έχει προβεί η ΕΕΕΑΑ ή και ο ΕΣΔΚΝΑ ή και ο ΕΟΣΔΑΠ/ΥΠΕΚΑ, άλλως την έγγραφη ενημέρωση περί μη ελέγχου.
9. Τα παραστατικά έγγραφα που έχουν υποβληθεί από την ENVIROSUN ΕΠΕ ή και τον ΕΣΔΚΝΑ προς τις αρμόδιες αρχές (ΡΑΕ κ.ά.) προκειμένου για την εφαρμογή ή μη της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στο χώρο της ΟΕΔΑ.
10. Την άδεια λειτουργίας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων του ΧΥΤΑ.
11. Τα παραστατικά έγγραφα που έχουν υποβληθεί από τον ΕΣΔΚΝΑ για την περιβαλλοντική αδειοδότηση της εγκατάστασης λειοτεμαχισμού ογκωδών στο ΧΥΤΑ και της μονάδας εναλλακτικής διαχείρισης Α.Ε.Κ.Κ..
.
Η ερωτώσα βουλευτής
Ηρώ Διώτη

Επιβάλλεται ριζική στροφή στη διαχείριση των απορριμμάτων

Εξαιρετικά σημαντική κρίνεται η πρόσφατη απόφαση του 6ου τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, μετά από προσφυγή της ΠΟΕ ΟΤΑ, με την οποία ζητείται η ανάκληση της 1/2011 απόφασης του 5ου τμήματος, που θεωρούσε ότι δεν υπήρχε κώλυμα στην υπογραφή του σχεδίου της προγραμματικής σύμβασης, μεταξύ ΕΣΔΚΝΑ και αποκεντρωμένης διοίκησης Αττικής, για τη δημοπράτηση των τεσσάρων μεγάλων μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων στην Αττική, προϋπολογισμού 365.000.000 ευρώ, που είχε υποβληθεί για το σχετικό έλεγχο.

Το προφανές είναι ότι ακυρώνεται μια συγκεκριμένη προσπάθεια εφαρμογής του περιφερειακού σχεδιασμού, ενώ, στη χειρότερη περίπτωση, μετατίθεται χρονικά και οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια επιχειρηθεί. Εκείνο, όμως, που έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία είναι η επισήμανση της απόφασης πως, «επιχειρείται ανεπίτρεπτη υποκατάσταση στην πραγματοποίηση των διαγωνισμών για την εκτέλεση των επίμαχων έργων, κατά καταστρατήγηση των διατάξεων περί αρμοδιότητας του Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟ.Δ.Σ.Α.)» και πως, «η προβλεπόμενη στην παράγραφο 5 του άρθρου 1 της 2527/2009 Υπουργική Απόφαση για τη δυνατότητα των ΦΟ.Δ.Σ.Α. να αναθέτουν και επιμέρους υπηρεσίες διαχείρισης των αποβλήτων και λοιπές υπηρεσίες λειτουργίας σε φυσικά και νομικά πρόσωπα, αφορά τις δραστηριότητες που συνδέονται εν στενή εννοία με τη διαχείριση των απορριμμάτων, οι οποίες πρέπει να ανατίθενται με τις προβλεπόμενες στις κείμενες διατάξεις διαγνωστικές διαδικασίες και δεν παρέχει τη δυνατότητα εκχώρησης νομοθετημένων αρμοδιοτήτων, όπως η αρμοδιότητα διενέργειας διαγωνισμών κατασκευής εγκαταστάσεων».

Ουσιαστικά, η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί κόλαφο στη συστηματική προσπάθεια της κυβέρνησης, μέσω της αποκεντρωμένης διοίκησης Αττικής, να εξακολουθεί να στερεί από την αιρετή περιφερειακή διοίκηση και το νέο διαβαθμιδικό όργανο (που, ταυτόχρονα, θα έχει και το ρόλο του νέου ΦοΔΣΑ) τις αρμοδιότητες για το σχεδιασμό και τη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων. Ταυτόχρονα, είναι και μια έμπρακτη αποδοκιμασία της πρακτικής της πλειοψηφούσας παράταξης του περιφερειακού συμβουλίου, η οποία είναι συνένοχη σε αυτό το παιχνίδι της απεμπόλησης των αρμοδιοτήτων της, ακόμη και μετά την εξάμηνη μεταβατική περίοδο (έληξε στις 30/6) και παρά τις διαβεβαιώσεις για το αντίθετο στη συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου, στις 2/6. Την ίδια στιγμή, εξακολουθεί να είναι μετέωρη η συγκρότηση των νέων ΦοΔΣΑ, αφού το σχετικό ΠΔ εξακολουθεί να βρίσκεται στα χαρτιά, αν και θα έπρεπε να έχει υπογραφεί εδώ και καιρό. Με λίγα λόγια, το σχέδιο της ανάθεσης των μεγάλων εργολαβιών, με διαδικασίες fast track, από την αποκεντρωμένη διοίκηση έχει, ήδη, ναυαγήσει.

Στη νέα κατάσταση, όπως αυτή διαμορφώνεται με την απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, υπάρχουν δύο ακόμη σοβαρά δεδομένα:
• Το γεγονός ότι έχει ξεκινήσει η διαδικασία αναθεώρησης του περιφερειακού σχεδιασμού και της διαμόρφωσης Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, κάτι που έπρεπε να έχει γίνει και στον αρχικό σχεδιασμό του 2006. Σε συνθήκες αδιαφάνειας και έλλειψης ενημέρωσης για τα δεδομένα και τους στόχους, φυσικά. Πάλι από την αποκεντρωμένη διοίκηση, πάλι υποκαθιστώντας την αιρετή περιφερειακή διοίκηση και πάλι με την ένοχη σιωπή της τελευταίας.
• Το γεγονός ότι έχει λήξει η “διαβούλευση” και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή σχέδιο νόμου – πλαισίου για τα απόβλητα, το οποίο θα ενσωματώνει στην εθνική νομοθεσία την οδηγία 2008/98/ΕΚ για την ιεράρχηση στη διαχείριση των αποβλήτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι προβλέπεται η εκπόνηση εθνικού σχεδιασμού (ΕΣΔΑ) και ειδικών εθνικών σχεδιασμών (ΕΕΣΔΑ), στη βάση των ρυθμίσεων του νέου νόμου – πλαισίου, καθώς και ότι αυτοί λαμβάνονται υπόψη κατά την εκπόνηση των περιφερειακών σχεδιασμών (ΠΕΣΔΑ).

Με αυτά τα δεδομένα, στην κρίσιμη συγκυρία που διαμορφώνεται, αποκτούν πρωτεύουσα σημασία οι εξής επιδιώξεις:
• Να κατοχυρωθεί η ουσία της ιεράρχησης στη διαχείριση των απορριμμάτων, με την ενσωμάτωση ρύθμισης, στο νέο νόμο – πλαίσιο, σύμφωνα με τους κανόνες της τεχνικής, της κοινής λογικής και της υπάρχουσας ευρωπαϊκής εμπειρίας, που θα προβλέπει ότι: προκειμένου να περάσουμε σε ένα στάδιο διαχείρισης, έχουμε εξαντλήσει όλα τα περιθώρια που μας προσφέρουν τα προηγούμενα στάδια.
• Η αναθεώρηση του περιφερειακού σχεδιασμού Αττικής πρέπει να ακολουθήσει τη ψήφιση του νόμου και την εκπόνηση του ΕΣΔΑ και των ΕΕΣΔΑ. Μέχρι τότε, “παγώνει” η εκτέλεση των νέων έργων του υφιστάμενου περιφερειακού σχεδιασμού και δεν προκηρύσσονται νέα.
• Η αιρετή περιφερειακή διοίκηση αναλαμβάνει την ευθύνη του σχεδιασμού της διαχείρισης, όπως προβλέπεται από το νόμο, ενώ συγκροτείται άμεσα και ο προβλεπόμενος διαβαθμιδικός σύνδεσμος, που θα έχει και τα καθήκοντα του ΦοΔΣΑ.
• Η διαδικασία της αναθεώρησης του υφιστάμενου περιφερειακού σχεδιασμού και η εκπόνηση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων περνά στην περιφέρεια, παραμένει ανοιχτή στην κοινωνία, ενσωματώνει τα διδάγματα των αντιδράσεων που υπήρξαν (Γραμματικό, Κερατέα, Φυλή) και εμπλέκει το σύνολο των δήμων της Αττικής, που οφείλουν να διατυπώσουν άποψη, αλλά και σχέδια διαχείρισης ανά δήμο.

Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή, η “Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων” θεωρεί αναγκαίο να υπογραμμίσει, για μια φορά ακόμη, την τεράστια σημασία που έχει η συγκρότηση ενός παναττικού μετώπου (πολιτών, τοπικών και θεματικών συλλογικοτήτων, δημοτικών και περιφερειακών σχημάτων κλπ.), που θα αποσκοπεί στη ριζική αναθεώρηση – ανατροπή του υφιστάμενου περιφερειακού σχεδιασμού και στην υιοθέτηση ενός νέου, τέτοιου ώστε:
• Στη λογική των υπερδιαστασιολογημένων κεντρικών φαραωνικών εγκαταστάσεων, τύπου Φυλής – Γραμματικού – Κερατέας, θα αντιπαρατάσσει την αρχή της εγγύτητας και την ιδέα της αποκεντρωμένης ολοκληρωμένης διαχείρισης
• Στην επιλογή της διατήρησης μεγάλων ποσοτήτων σύμμεικτων απορριμμάτων, με σκοπό την ενεργειακή αξιοποίηση – καύση (με τη συνακόλουθη περιβαλλοντική υποβάθμιση) , θα αντιπαραβάλλει τις βιώσιμες πρακτικές της συνεχούς μείωσης των απορριμμάτων, με έμφαση στη διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση
• Στην επιδίωξη της πλήρους ασυδοσίας των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων και της εκτόξευσης του κόστους διαχείρισης, θα αντιτείνει την άμεση εμπλοκή των πολιτών, τον κοινωνικό έλεγχο, το δημόσιο χαρακτήρα και τις απλές μεθόδους χαμηλού κόστους για τον πολίτη.

18.07.2011

Πρωτοβουλία συνεννόησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων
prosynat@gmail.com

Κείμενο υπογραφών

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΟΥ ΧΥΤΑ ΦΥΛΗΣ

Εμείς που έχουμε ζήσει για δεκαετίες δίπλα στην χωματερή των Άνω Λιοσίων και στον σημερινό ΧΥΤΑ Φυλής , εμείς που βιώσαμε την υποβάθμιση της περιοχής της δυτικής Αθήνας και της δυτικής Αττικής, εμείς που γνωρίζουμε την ανυπολόγιστη καταστροφή που έχει επιφέρει η εγκατάσταση αυτή στο περιβάλλον της περιοχής μας , ζητάμε σήμερα το οριστικό κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής .
Ζητάμε ένα νέο περιφερειακό σχεδιασμό σύγχρονο, δίκαιο και φιλικό στο περιβάλλον. Ένα νέο σχεδιασμό που να στηρίζεται στην αποκέντρωση και στην κοινωνική συμμετοχή, που δίνει προτεραιότητα στη μέγιστη δυνατή ανάκτηση και την ελαχιστοποίηση των προς ταφή απορριμμάτων. Ειδικότερα για τον ΧΥΤΑ Φυλής ζητάμε:

• Να μην εγκατασταθούν στην ΟΕΔΑ Φυλής οι νέες μονάδες της βιοξήρανσης του δεύτερου ΕΜΑΚ και της αεριοποίησης.

• Συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το οριστικό κλείσιμο του ΧΥΤΑ. Το χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να περιλαμβάνει και κλίμακα μείωσης του όγκου των απορριμμάτων που θα πηγαίνουν για ταφή για όσο διάστημα λειτουργεί η εγκατάσταση σαν χώρος τελικής διάθεσης.

• Επανεξέταση και επανασχεδιασμό της λειτουργίας υφιστάμενων εγκαταστάσεων. (ΕΜΑΚ, μονάδα αποτέφρωσης νοσοκομειακών κλπ) .

• Ένταξη της ευρύτερης περιοχής σε ειδικό πρόγραμμα απορρύπανσης και περιβαλλοντολογικής αποκατάστασης.

Αθανασιάδου Σοφία, Δημ. Σύμβουλος Αιγάλεω
Αλεξοπούλου Σοφία, Δημ. Σύμβουλος Περιστερίου
Αρετάκη Ασπασία, Δημ. Σύμβουλος Αιγάλεω, πρ. αντιδήμαρχος
Ασπρογέρακας Κώστας, Δημ. Σύμβουλος Χαϊδαρίου
Βάβουλας Κώστας, Δημ. Σύμβουλος Φυλής
Βασιλειάδης Στέλιος, γραμματέας δημ. Παράταξης «Ανάπλαση Αιγάλεω»
Βασιλειάδης Βασίλης, εκπρόσωπος συλλόγου «φίλοι του Πυριδιτοποιείου»
Βασιλείου Γιάννης, πρ. Νομαρχιακός σύμβουλος Δυτ. Αττικής
Βλάχος Στέφανος, πρ. Δήμαρχος Πετρούπολης
Γαβαλάς Χρήστος, Αντιπρόεδρος Ένωσης γονέων Περιστερίου
Γεωργιαννάκης Γιώργος, Δημ. Σύμβουλος Αγ. Βαρβάρας
Γιαννίκα Χάρις, σύμβουλος Γ’ δημοτικής κοινότητας Περιστερίου
Γκότσης Θοδωρής, συνδικαλιστής Ο.Τ.Α.
Δαβέτας Γιάννης, Πρόεδρος Ένωσης γονέων Πετρούπολης
Δέσκος Τάσος, Δημ. Σύμβουλος Μεγαρέων
Δουδούμη Λίτσα, πολιτικός μηχανικός
Ευθυμιοπούλου Μάνθη, αντιπρόεδρος συλλόγου γονέων 3ου λυκείου Πετρούπολης
Ζάχαρης Μάκης, Αντιπρόεδρος Ένωσης γονέων Αιγάλεω
Ζούτσος Νίκος, πρ. πρόεδρος Α’ ΕΛΜΕ Δυτ. Αττικής
Κάβουρας Κώστας, Οικονομολόγος
Καλέμη Αλεξάνδρα, συνδικαλίστρια εκπ/κος
Καλογερόπουλος Διονύσης, πρ. δημ. Σύμβουλος Περιστερίου
Καμπάνης Γαβρίλης, Δημ. Σύμβουλος Ελευσίνας- πρόεδρος πολιτιστικού οργανισμού Ελευσίνας
Κανελλόπουλος Αντώνης, ιδ. Υπάλληλος
Κάντας Φώτης, χημικός μηχανικός
Καπίτσα Ζώζα, σύμβουλος Δ’ δημοτικής κοινότητας Περιστερίου
Καπράνας Ζήσης, μέλος Δ.Σ. εκπ/κων Α’βάθμιας Περιστερίου «Έλλη Αλεξίου»
Καραγάκιας Γιώργος, βιοτέχνης
Κατσαρός Βασίλης, πρ. Δήμαρχος Καματερού
Κοντός Δημήτρης, Αντιπρόεδρος ΑΣΓΜΕ – συντονιστής δημ. Κίνησης Πετρούπολης «Ανήσυχη πόλη»
Κόρδης Νεκτάριος, πρόεδρος Β’ ΕΛΜΕ Δυτ. Αττικής
Κορμαλή Λούλα, συνταξιούχος
Κούρτη Ντίνα, πρόεδρος πολιτιστικού συλλόγου Πετρούπολης «Τερψιχόρη»
Κούτας Βασίλης, Συνδικαλιστής ΗΣΑΠ
Κουτρούμπας Νίκος, μέλος Δ.Σ. εκπ/κων Α’βάθμιας «Δ. Γλυνός»
Κραβαρίτης Νίκος, γραμματέας συλλόγου γονέων 7ου δημ. Σχολείου Πετρούπολης
Κυρικλίδης Χάρης, γραφίστας
Κωσκολέτου Ασπασία, Δασολόγος
Μακροδήμος Γιάννης, έμπορος
Μερτινού Κλεοπάτρα, υπάλληλος
Μηλιώνη Δέσποινα, ταμίας Δ.Σ. εκπ/κων Α’βάθμιας Περιστερίου «Έλλη Αλεξίου»
Μηλιώνη Χριστίνα, σύμβουλος Β’ δημοτικής κοινότητας Περιστερίου
Μούζιος Παναγιώτης, πρόεδρος ομοσπονδίας μηχανικών δημοσίου (ΕΜΔΥΔΑΣ)
Μπατσής Χρήστος, Δημ. Σύμβουλος Ιλίου
Μπιζά Αφροδίτη, Δικηγόρος
Μπιζάς Θωμάς, μέλος Γ.Σ. ΠΟΕ-ΟΤΑ
Μπίρμπας Δημήτρης, Δημ. Σύμβουλος Αιγάλεω, πρ. αντιδήμαρχος
Νάνου Άννα, συνδικαλίστρια εκπ/κος
Νίκας Σπύρος, Δημ. Σύμβουλος Ασπροπύργου
Ξυπνητός Μιχάλης, συνδικαλιστής τελωνιακός
Παγώνας Κώστας, μέλος Δ.Σ. Γ’ ΕΛΜΕ Δυτ. Αττικής
Παντέλης Παναγιώτης, αντιπρόεδρος ΠΟΕΔΗΝ, πρόεδρος σωμ. εργαζομένων Θριάσιου Νοσοκομείου
Πάντος Λάζαρος, βιοτέχνης – εκτυπώσεων
Πάντου Χρύσα, φοιτήτρια νομικής
Παπαδήμας Χρήστος, Δικηγόρος
Παπαδόπουλος Στέφανος, Πρόεδρος συλλόγου γονέων 8ου δημ. Σχολείου Περιστερίου
Παπαπετρόπουλος Περικλής, σύμβουλος Α’ δημοτικής κοινότητας Περιστερίου
Πουλιάσης Αλέξης, γραμματέας Περιβαλλοντικού & φυσιολατρικού συλλόγου Περιστερίου
Ρεπούσκου Βούλα, καθηγήτρια
Ρούσσης Ντίνος, μηχανικός
Σακούτης Νίκος, Δημ. Σύμβουλος Πετρούπολης, πρ. αντιδήμαρχος
Σαντής Δημήτρης, γραμματέας σωμ. Εργαζομένων σε φάρμακα-χημικά-καλλυντικά
Σαράντου Τάσος, μέλος Δ.Σ. ΔΑΟ Αιγάλεω
Σταγκουράκης Νίκος, πρ. Δημ. Σύμβουλος Πετρούπολης – Δ/ντης 10ου δημ. Σχολείου Πετρούπολης
Στεφανίδης Γιώργος, συνταξιούχος
Τερζάκης Σταύρος, Εργαζόμενος
Τερζόγλου Παναγιώτης, Δημ. Σύμβουλος Αγ. Αναργύρων – Καματερού
Τζανερά Έφη, ταμίας Ένωσης γονέων Πετρούπολης
Τσιαντός Νίκος, συνταξιούχος
Τσίγγος Αγησίλαος, πρ. Δημ. Σύμβουλος Ασπροπύργου
Τσομπάνογλου Άννα, Πρόεδρος συλλόγου γονέων 1ου γυμνασίου Πετρούπολης
Τσουκαλά Κων/να, φοιτήτρια νομικής
Φαρμάκης Ταξιάρχης, Δημ. Σύμβουλος Ελευσίνας – πρ. αντιδήμαρχος
Φίλης Κώστας, μέλος Δ.Σ. Ν.Π. κοινωνικής πολιτικής & αθλητισμού Δ. Αιγάλεω
Φουντούλης Κίμων, Δημ. Σύμβουλος Χαϊδαρίου

Εισήγηση του Θωμά Μπιζά απο την ΠΟΕ-ΟΤΑ στο Π.Σ Αττικής

Κύριε Περιφερειάρχη κυρίες και κύριοι

Θέλω εκ μέρους της ΠΟΕ-ΟΤΑ να σας ευχαριστήσω για τον χρόνο που μας δίνετε να μιλήσουμε για τις θέσεις της ΠΟΕ-ΟΤΑ στο επίμαχο θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων . θα ήθελα προκαταβολικά να κάνω δυο παρατηρήσεις για την ενημέρωση του Γ.Γ κ Λιακόπουλου. Μας είπε ο κ. γενικός πως δεν έχει υπογραφεί η σύμβαση για τα 4 εργοστάσια αλλά δε μας είπε ότι η σύμβαση αυτή έχει μπλοκαριστεί στο εκλεκτικό συνέδριο από την ΠΟΕ-ΟΤΑ γιατί είχε πολλές παρατυπίες. Δεύτερο μας είπε πως δεν έχουν επιλεγεί ακόμα τεχνολογίες αλλά δεν μας είπε πως έχει ήδη υπογράφει από τις 5-1-11 η έγκριση των περιβαλλοντολογικών όρων για την βιοξήρανση στην Φυλή. Δεν μας είπε όλη την αλήθεια ο κ. Γενικός.

Εμείς θεωρούμε πως μια συζήτηση για την διαχείριση των απορριμμάτων χωρίς αυτούς που διαχειρίζονται τα απορρίμματα από την ώρα που πέφτουν στους κάδους ως και την τελική τους διάθεση δεν μπορεί να είναι ολοκληρωμένη συζήτηση. Εμείς που μιλάμε έχοντας απόλυτη επίγνωση του μεγέθους του προβλήματος της διαχείρισης των απορριμμάτων σε ολόκληρη την Ελληνική Επικράτεια θέλουμε με καθαρό τρόπο να σας πούμε πως οι προτεινόμενες λύσεις που περιλαμβάνουν εκχώρηση της αρμοδιότητας της διαχείρισης στο ιδιωτικό κεφάλαιο μαζί την επιλογή πανάκριβων τεχνολογιών που είναι οι λιγότερο φιλικές στο περιβάλλον , εκτός όλων των άλλων είναι και ανεφάρμοστες.

Είναι λύσεις που παρουσιάζονται ως σύγχρονες και αποτελεσματικές αλλά δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Οι θηριώδης εγκαταστάσεις μαζικής διαχείρισης που προτείνονται ως λύση δεν θα έχουν την αποδοχή των τοπικών κοινωνιών και θα ανεβάσουν υπέρμετρα το κόστος της διαχείρισης . Αυτό το μοντέλο των μεγάλων κεντρικών εγκαταστάσεων έχει ένα προσανατολισμό σε τεχνολογίες όπως η βιοξήρανση και η καύση που ευνοούν το μεγάλο κεφάλαιο που απαιτούν μεγάλους όγκους απορριμμάτων που υπονομεύουν την ανάκτηση και την ανακύκλωση .

Κυρίες και κύριοι

Ακούμε συνεχώς και διαβάζουμε σε όλες τις εισηγήσεις πως όλες αυτές οι προτάσεις γίνονται για να υλοποιηθεί ο ΠΕΣΔΑ και να μην χαθεί η χρηματοδότηση. . Θα πρέπει να κάνουμε εδώ δύο απαραίτητες διευκρινήσεις. Η πρώτη διευκρίνηση είναι πως ο ΠΕΣΔΑ τελικά δεν είναι σχεδιασμός διαχείρισης απορριμμάτων αλλά είναι κατάλογος συγκεκριμένων έργων σε προαποφασισμένους χώρους, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο χρηματοδότησης και μόνο.

Ένα σύστημα διαχείρισης πρέπει να ασχολείται με τα απόβλητα σε όλα τα στάδια παραγωγής, θα πρέπει να ελέγχεται, να αναθέτει σε καθέναν από τους παράγοντες (κράτος – ΟΤΑ- κλπ) το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί, θα πρέπει να εφαρμόζει ασφαλείς δραστηριότητες διάθεσης, να προβλέπει διαδικασίες ελέγχου και διορθωτικών παρεμβάσεων και να είναι εφαρμόσιμο.

Η δεύτερη επισήμανση είναι πως ο ΠΕΣΔΑ έχει ήδη αλλάξει και πως εντάσσονται σε αυτόν χρήσεις και λειτουργίες μη προβλεπόμενες και πως εφαρμόζεται επιλεκτικά .

Αν πραγματικά θέλουμε ένα σύγχρονο ΠΕΣΔΑ και ένα ΠΕΣΔΑ υλοποιήσιμο άμεσα τότε θα πρέπει να κάνουμε ένα ΠΕΣΔΑ που να στηρίζεται στην αποκέντρωση και στην κοινωνική συμμετοχή . Ένα ΠΕΣΔΑ με σαφή προτεραιότητα στην μεγαλύτερη δυνατή ανάκτηση και την ελαχιστοποίηση των προς ταφή απορριμμάτων με μεθόδους φιλικές στο περιβάλλον και με κοινωνικά κριτήρια. Ο πιο σύντομος και ο πιο ασφαλής τρόπος να έχουμε ένα σύγχρονο και άμεσα υλοποιήσιμο ΠΕΣΔΑ είναι να κάνουμε ένα νέο ΠΕΣΔΑ . Να συμφωνήσουμε στον προσανατολισμό του και να τον σχεδιάσουμε από την αρχή. Για την ΠΟΕ-ΟΤΑ τα κριτήρια για ένα τέτοιο σχεδιασμό είναι πρωτίστως τα κοινωνικά κριτήρια και αυτό σημαίνει πως δίνουμε βάρος στα μέσα υλοποίησης που είναι οι ΟΤΑ και οι εργαζόμενοι σε αυτήν και οι πολίτες που καλούνται να συμμετέχουν ενεργά .

Εμείς ζητάμε πολιτικές πρόληψης , μείωσης του όγκου των απορριμμάτων και επαναχρησιμοποίησης υλικών. Θέλουμε ένα μεγάλο δίκτυο διαλογής στην πηγή και ανακύκλωσης που θα εξασφαλίζει χιλιάδες θέσεις εργασίας μειώνοντας ταυτόχρονα το κόστος. Δεν μιλάμε με συνθήματα ούτε λέμε λόγια του αέρα. Συνυπολογίζουμε το κοινωνικό το οικονομικό και το περιβαλλοντολογικό κόστος. Θέλουμε ένα δίκτυο αποκεντρωμένων εγκαταστάσεων ολοκληρωμένης διαχείρισης σε διάφορα επίπεδα μικρών ή μεγάλων δήμων. Θέλουμε εγκαταστάσεις που θα είναι ασφαλής για τους εργαζόμενους σε αυτές , που δεν θα έχουμε συνεχώς απώλειες ζωών όπως έχουμε σήμερα και θα είναι ασφαλής για το περιβάλλον και τους πολίτες.

Θέλουμε εγκαταστάσεις χαμηλής όχλησης και χαμηλού οικονομικού κόστους που θα είναι εύκολα διαχειρίσιμες από του ΟΤΑ και οικονομικά επωφελείς , που θα δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας . Οι εργαζόμενοι στους ΟΤΑ είναι οι άνθρωποι που σηκώνουν τους κάδους, που δουλεύουν στις χωματερές, που προτείνουν επιστημονικά και κοινωνικά τεκμηριωμένες λύσεις για την διαχείριση των απορριμμάτων. Η ΠΟΕ-ΟΤΑ είναι η ομοσπονδία που διαδηλώνει για τα δικαιώματα των εργαζομένων στους ΟΤΑ και εν ανάγκη διαλύει και συνεδριάσεις όπως του ΕΣΔΚΝΑ ταυτόχρονα όμως κάνει και ημερίδες για την σύγχρονη διαχείριση κάνει και προσφυγές στο ΣτΕ και στο Εκλεκτικό συνέδριο. Εμείς που γνωρίζουμε καλύτερα από τον κάθε ένα τι είναι τα απορρίμματα δεν θα δεχτούμε ποτέ να μας αντιμετωπίσουν ως απορρίμματα. Εμείς είμαστε οι πρώτοι που θέλουμε να αναζητηθούν σύγχρονες λύσεις και καταθέτουμε για αυτό και επεξεργασμένες προτάσεις. Δεν συζητάμε όμως προτάσεις που εκχωρούνται δικαιώματα των ΟΤΑ στους εργολάβους και που χάνονται θέσεις εργασίας. Όποιοι επιχειρούν ή θα επιχειρήσουν κάτι τέτοιο να είναι σίγουροι πως θα μας βρίσκουν συνεχώς μπροστά τους.

Για την ΠΟΕ-ΟΤΑ

Μπιζάς Θωμάς μέλος του Γ.Σ

Το δρόμο για την καύση απορριμμάτων ανοίγει το ΥΠΕΚΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΩΡΑΪΤΗ ΣΕ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΗΣ Η. ΔΙΩΤΗ
Χωρίς «να δαιμονοποιεί το σύνολο της τεχνολογίας της ενεργειακής αξιοποίησης», στην οποία περιλαμβάνεται και η καύση ο υφυπουργός κ. Αθανάσιος Μωραΐτης, άνοιξε ουσιαστικά το δρόμο για την καύση σκουπιδιών, απαντώντας σε σχετική επίκαιρη ερώτηση της βουλευτή Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ Ηρώς Διώτη, με θέμα τη θερμική επεξεργασία των απορριμμάτων.
Ο υφυπουργός «πέταξε το γάντι» στους ΟΤΑ, επισημαίνοντας ότι αυτοί «έχουν την πλήρη και αποκλειστική ευθύνη και αρμοδιότητα για την επιλογή του κατάλληλου συνδυασμού μεθόδων και τεχνολογιών που θα εφαρμόσουν στην περιοχή τους», προσθέτοντας όμως ότι το ΥΠΕΚΑ υποστηρίζει την καύση «ως αποδεκτή λύση, μεταξύ άλλων, για τη διαχείριση των παραγόμενων καυσίμων από την επεξεργασία των απορριμμάτων», καθώς αυτό «αποτελεί και νομική απαίτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Η βουλευτής κατήγγειλε ότι «υπάρχει μία συστηματική προσπάθεια προσανατολισμού της διαχείρισης των απορριμμάτων σε μεγάλης κλίμακας, πανάκριβες και προβληματικές εγκαταστάσεις θερμικής και ενεργειακής αξιοποίησης, ευθέως ανταγωνιστικές στις αποκεντρωμένες, περιβαλλοντικά ασφαλείς και προσιτές στους πολίτες λύσεις διαχείρισης, που προτάσσουν τη διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση σε μία προοπτική μηδενικών αποβλήτων».
«Προωθούμε τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ώστε να απεξαρτηθεί η χώρα μας από τα ορυκτά καύσιμα και ταυτόχρονα συμβάλλουμε στην αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Στο πλαίσιο αυτό, ναι, θα αξιοποιήσουμε κάθε ενεργειακή πηγή και πόρο, τον ήλιο, τον αέρα, ακόμη βεβαίως και τα σκουπίδια» δήλωσε ο υφυπουργός απαντώντας στις αιτιάσεις της βουλευτή, προσθέτοντας τέλος ότι ως ΥΠΕΚΑ «δεν προωθούμε μέτρα και πολιτικές για τη μαζική εισαγωγή αποβλήτων από άλλες χώρες, όμως το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ επιτρέπει τη διασυνοριακή μεταφορά αποβλήτων από τη μία χώρα στην άλλη, άρα δεν μπορούμε εμείς να απαγορεύσουμε ούτε την εισαγωγή αλλά ούτε και την εξαγωγή τους».
«Η υπόθεση, απ’ όπου κι αν τη δεις, βρωμάει κακή διαχείριση, κέρδη με ρίσκο την υγεία των ανθρώπων και κακό σχεδιασμό» τόνισε η βουλευτής και, αναφέροντας την περίπτωση της μονάδας ηλεκτροπαραγωγής από καύση SRF και RDF στο Βόλο, που θα καίει εισαγόμενο σκουπίδι και θα επιδοτείται ως ΑΠΕ, πρόσθεσε ότι «η καύση των αστικών αποβλήτων και η παραγωγή SRF και RDF δίχως τηλεθέρμανση, θεωρείται από την Ε.Ε. απλή διάθεση και όχι αξιοποίηση και δεν είναι επιλέξιμη».
Σας καλούμε, είπε τέλος απευθυνόμενη στον Υπουργό, «να ξανασκεφθείτε αυτά τα πράγματα, γιατί είναι πολύ σημαντικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά ζητήματα για το μέλλον και δεν είναι καιροί το μέλημά μας να είναι το κέρδος και το τι θέλουν οι εργολάβοι».

Η πλήρης συζήτηση (από τα Πρακτικά της Βουλής, για πληρέστερη ενημέρωσή σας) είναι η ακόλουθη:

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΟΥΛΗΣ
ΙΓ΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΣΥΝΟΔΟΣ Β΄
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΡΜΗ΄
Δευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΚΑΙΡΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ
Επίκαιρη ερώτηση (αρ. 938/31-5-2011) της Βουλευτού του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς κυρίας Ηρούς Διώτη προς την Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, σχετικά με τη θερμική επεξεργασία των απορριμμάτων.

ΗΡΩ ΔΙΩΤΗ: Κύριε Υπουργέ, η συζήτηση για τη διαχείριση των απορριμμάτων είναι μία πάρα πολύ σοβαρή συζήτηση, που ξανάνοιξε έντονα τελευταία με αφορμή τον τετράμηνο αγώνα των κατοίκων της Κερατέας ενάντια στο ΧΥΤΑ. Όμως, αυτό δεν οδήγησε σε κάποια λύση ή σκέψη ως προς την ορθότητα των επιλογών του περιφερειακού σχεδιασμού, αλλά αντιθέτως άρχισαν ψίθυροι και μασημένα λόγια ως προς τον τρόπο που θα αποφασίσουμε να διαχειριστούμε τα σκουπίδια μας, ένα πρόβλημα που χρονίζει εξαιτίας των επιλογών διαχρονικά των κυβερνήσεων.
Τι να πρωτοπούμε; Από πού να το πρωτοπιάσουμε; Από τη Φυλή και τη Μαυροράχη έως τη Ζάκυνθο και το Γραμματικό πραγματικά βρωμάει! Βρωμάει κακή διαχείριση, κέρδη με ρίσκο την υγεία των ανθρώπων, κακό σχεδιασμό.
Θέλω, όμως, λόγω χρόνου να περιοριστώ στα εξής. Τι έχουμε δεδομένο; Έχουμε δύο αποφάσεις έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για μονάδες βιολογικής ξήρανσης στη Φυλή και μονάδες καύσης στη Θεσσαλονίκη, μαζί με χώρο για την τέφρα, που, όπως γνωρίζετε, είναι πολύ τοξική και λέτε πως θα αποθηκεύεται στο ίδιο σημείο. Ταυτόχρονα, δρομολογούνται και άλλες τέτοιες εγκαταστάσεις, ίσως στην Κερατέα, αλλά και ανά την Ελλάδα, όπως η μονάδα ηλεκτροπαραγωγής από καύση SRF και RDF στο Βόλο – για την οποία είχαμε καταθέσει και γραπτή ερώτηση- και η οποία μονάδα θα καίει εισαγόμενο σκουπίδι και θα επιδοτείται ως Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας.
Εδώ, λοιπόν, υπάρχει ένα ερώτημα, αν και με ποιον τρόπο εμπλέκονται στην αδειοδότηση της μονάδας στο Βόλο οι υπηρεσίες του ΥΠΕΚΑ που ασχολούνται με τη διαχείριση των απορριμμάτων και εάν οι εισαγωγές σκουπιδιών αποτελούν αντικείμενο του εθνικού σχεδιασμού. Σας είχε ρωτήσει και η ΡΑΕ, σχετικά με το εάν μπορεί να θεωρηθεί ΑΠΕ ή όχι αυτό το σκουπίδι το οποίο θα είναι εισαγόμενο και δεν απαντήσατε.
Υπάρχει, όπως βλέπουμε, μία συστηματική προσπάθεια προσανατολισμού της διαχείρισης των απορριμμάτων σε μεγάλης κλίμακας πανάκριβες και προβληματικές εγκαταστάσεις θερμικής και ενεργειακής αξιοποίησης, ευθέως ανταγωνιστικές στις αποκεντρωμένες, περιβαλλοντικά ασφαλείς και προσιτές στους πολίτες λύσεις διαχείρισης, που προτάσσουν τη διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση σε μία προοπτική μηδενικών αποβλήτων.
(Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Βουλευτού)
Κλείνω, κυρία Πρόεδρε, με το εξής: Ρωτάμε, κύριε Υπουργέ, εάν θεωρείτε τη λύση της καύσης, που επιλέχθηκε στη Θεσσαλονίκη, ως πρότυπο και για τις άλλες εγκαταστάσεις που προβλέπουν παραγωγή SRF και RDF και γενικότερα εάν υιοθετείτε και προκρίνετε τις μεθόδους θερμικής επεξεργασίας των απορριμμάτων.

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ του ΣΥΡΙΖΑ: Θερμική αξιοποίηση – καύση απορριμμάτων

Με την ( ΑΠ.οικ 195119 / 5-1-2011/ ΥΠΕΚΑ /ΕΥΠΕ // ΑΔΑ : 4 Α9ΞΟ-Λ) εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντολογικοί όροι για την εγκατάσταση μονάδων Μηχανικής Διαλογής & Βιολογικής Ξήρανσης Σύμμεικτων Αστικών Απορριμμάτων στην ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής και με την ΚΥΑ 198436/18.04.2010 εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι της ΟΕΕΔΑ ΝΑ ενότητας νομού Θεσσαλονίκης, στα όρια της οποίας προβλέπεται και η κατασκευή μονάδας καύσης δευτερογενούς καυσίμου (RDF ή SRF), καθώς και χώρου διάθεσης της υπολειμματικής και της ιπτάμενης τέφρας. Ταυτόχρονα, σε πολλές άλλες περιοχές ( Κερατέα, Γραμματικό, Ημαθία κλπ.) έχουν δρομολογηθεί αντίστοιχες εγκαταστάσεις παραγωγής RDF και SRF, χωρίς να προσδιορίζεται, ούτε, πολύ περισσότερο, να διασφαλίζεται ασφαλής, αξιόπιστος και τεκμηριωμένος τρόπος διάθεσής τους. Ταυτόχρονα, φαίνεται το ΥΠΕΚΑ να συναινεί, με τη σιωπή του σε σχετικό ερώτημα της ΡΑΕ (Ο-41789/28.05.2010), στην απόφασή της για την αδειοδότηση μονάδας ηλεκτροπαραγωγής στο Βόλο, με καύσιμο RDF – SRF, εισαγόμενο από την Ιταλία, με καθεστώς έργου ΑΠΕ. Το γεγονός αυτό αξιοποιείται από τους υποστηρικτές της απευθείας καύσης των απορριμμάτων, που ισχυρίζονται ότι στο ίδιο προνομιακό καθεστώς επιδότησης σαν ΑΠΕ, κατά το κλάσμα των βιοαποδομήσιμων υλικών που περιέχουν, μπορεί να ενταχθεί και η καύση σύμμεικτων απορριμμάτων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα παραπάνω έρχονται σαν αποτέλεσμα μιας συστηματικής προσπάθειας προσανατολισμού, σε εθνική κλίμακα, της διαχείρισης των απορριμμάτων, σε μεγάλης κλίμακας, πανάκριβες και προβληματικές εγκαταστάσεις θερμικής – ενεργειακής αξιοποίησης, ευθέως ανταγωνιστικές στις αποκεντρωμένες, οικονομικές, περιβαλλοντικά ασφαλείς και προσιτές στους πολίτες λύσεις διαχείρισης, που προτάσσουν τη διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση, σε μια προοπτική μηδενικών αποβλήτων.

ΕΡΩΤΑΤΑΙ Η Κ. ΥΠΟΥΡΓΟΣ:

1. Αν θεωρεί, ανεξάρτητα από τις επιλογές των διαφόρων ΦοΔΣΑ, τη λύση της καύσης που επιλέχθηκε για την ΟΕΕΔΑ της ΝΑ Θεσσαλονίκης σαν πρότυπο και για τις άλλες εγκαταστάσεις που προβλέπουν παραγωγή RDF και SRF, και γενικότερα αν υιοθετεί και προκρίνει τις μεθόδους θερμικής επεξεργασίας των απορριμμάτων (απευθείας καύση σύμμεικτων, καύση RDF – SRF, αεριοποίηση κλπ.).

2. Αν θεωρεί την απευθείας καύση απορριμμάτων (ή των δευτερογενών καυσίμων RDF – SRF) στην ηλεκτροπαραγωγή αποδεκτή μέθοδο διαχείρισής τους,  αν συμφωνεί με την αντιμετώπισή της σαν ΑΠΕ και πως αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο εισαγωγής από το εξωτερικό τεράστιων ποσοτήτων απορριμμάτων για το σκοπό αυτό.

Η ερωτώσα βουλευτής

Ηρώ Διώτη

Σκουπίδια Αττικής: «Μπλόκο» του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Περιφερειακό Σχεδιασμό

Σοβαρό νομικό πρόβλημα για τον ΠΕΣΔΑ Αττικής που είναι βέβαιον ότι θα οδηγήσει σε νέα καθυστέρηση στην εφαρμογή του, δημιουργείται μετά τη σημερινή εισήγηση του αρμόδιου επιτρόπου (εισαγγελέα) του VΙ τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο οποίος -σύμφωνα με πληροφορίες της aftodioikisi.gr- έκρινε ως «παραδεκτή» την ένσταση που κατέθεσε η ΠΟΕ-ΟΤΑ σχετικά με την προγραμματική σύμβαση μεταξύ του ΕΣΔΚΝΑ και της Αποκεντρωμένης Διοίκηση Αττικής.

Η τελική απόφαση από το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται περί τα τέλη Μαΐου – αρχές Ιουνίου, ωστόσο, νομικοί κύκλοι εξηγούσαν στην aftodioikisi.gr ότι η άποψη του εισαγγελέα έχει βαρύνουσα σημασία στην τελική κρίση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Παράλληλα με την εισήγηση του αφήνει έκθετους τον απερχόμενο πρόεδρο του ΕΣΔΚΝΑ Νίκο Χιωτάκη και τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής του Συνδέσμου, θεωρώντας ότι είναι -αν μη τι άλλο- παράτυπες.

Σε περίπτωση που με την τελική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου γίνει δεκτή η ένσταση της ΠΟΕ-ΟΤΑ, τότε η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να προχωρήσει σε νέα προγραμματική σύμβαση ακολουθώντας διαφορετικές διαδικασίες, πράγμα που αναμένεται να καθυστερήσει και άλλο την εφαρμογή του. Κι αυτό, γιατί εκτός των άλλων την 1η Ιουλίου η διαχείριση των απορριμμάτων (και) στην Αττική περνάει στο ΦΟΣΔΑ, που θα διαδεχθεί τον ΕΣΔΚΝΑ, με πρόεδρο τον περιφερειάρχη Γιάννη Σγουρό, ο οποίος μέχρι σήμερα δεν έχει δείξει και ιδιαίτερη διάθεση να αναλάβει αυτή την ευθύνη και βεβαίως να δώσει λύση στο δύσκολο θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων.

Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, ο περιφερειακός σχεδιασμός στην ουσία βρίσκεται στον «αέρα» όχι μόνο λόγω της υπόθεσης της Κερατέας, αλλά και λόγω των νομικών εμπλοκών που υπάρχουν για την παράτυπη διαδικασία που ακολουθήθηκε.

Τι υποστήριξε η ΠΟΕ-ΟΤΑ

Σύμφωνα με την Ομοσπονδία των εργαζομένων στην Τ.Α.:

– Η εκτελεστική επιτροπή του Ενιαίου Συνδέσμου Δήμων και Κοινοτήτων Αττικής (ΕΣΔΚΝΑ) δεν είχε καμία αρμοδιότητα να εγκρίνει-υπογράψει τη σχετική σύμβαση. Το μόνο αρμόδιο όργανο ήταν το διοικητικό συμβούλιο του Συνδέσμου.

– Η προγραμματική σύμβαση είναι ασαφής, καθώς δεν υπάρχει αναλυτικό κόστος τόσο ανά εργοστάσιο όσο και ανά τόνο επεξεργασίας των απορριμμάτων.

– Δεν υπήρξε καμία συνεννόηση με τους εργαζομένους, οι οποίοι είναι και αυτοί που στην ουσία έρχονται σε πρώτη, άμεση επαφή με την αποκομιδή και τη διαχείριση των απορριμάτων.

Λιακόπουλος: «Είναι ράδιο αρβύλα»

Ερωτηθείς σχετικά από την aftodioikisi.gr ο γενικός γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής Ηλίας Λιακόπουλος για τις πληροφορίες της και για τη θέση του επιτρόπου τού Ελεγκτικού Συνεδρίου, από τη μια δήλωσε πως «δεν ξέρω τίποτε, δεν ήμουν εκεί» και από την άλλη πως «είναι ράδιο αρβύλα».
«Δεν γνωρίζω», ήταν και η απάντηση του νομικού συμβούλου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Γιώργου Σουλτανιά.

Τι λένε ΕΣΔΚΝΑ και Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής

Από την πλευρά των αντιδίκων, ΕΣΔΚΝΑ και Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, πάντα σύμφωνα με τις πληροφορίες, υποστηρίχθηκε πως δεν έχει έννομο συμφέρον η ΠΟΕ-ΟΤΑ για να προσβάλει τη σύμβαση, ωστόσο, αυτό καταρρίπτεται εκ των πραγμάτων, από τη στιγμή που εκδικάζεται η υπόθεση.

Μάλιστα, ο δικηγόρος τού ΕΣΔΚΝΑ Βαγγέλης Χατζηγιαννάκης, που επικοινώνησε με την aftodioikisi.gr, είπε ότι «όντως ο επίτροπος τάχθηκε υπέρ της θέσης της ΠΟΕ-ΟΤΑ», ωστόσο, όπως διευκρίνισε, «αυτό δε σημαίνει κάτι, καθώς το 70% των προτάσεων των εισηγητών δε γίνονται αποδεκτές».

ΕΣΔΚΝΑ: Η ΠΟΕ-ΟΤΑ ήξερε για τη σύμβαση

Μάλιστα, ο ΕΣΔΚΝΑ -θέλοντας να αντικρούσει τον ισχυρισμό της ΠΟΕ-ΟΤΑ, ότι δεν ήξερε τίποτε- σημείωσε πως οι εργαζόμενοι -διά του αντιπροέδρου της Ομοσπονδίας και εκπροσώπων του Συνδέσμου των εργαζομένων στον ΕΣΔΚΝΑ- είχαν γνώση της σχετικής σύμβασης, καθώς παραβρέθηκαν στο σχετικό συμβούλιο της εκτελεστικής επιτροπής.

ΠΟΕ-ΟΤΑ: Δεν παραβρέθηκα σε καμία συνεδρίαση για την απόφαση υπογραφής

Ωστόσο, πηγές της Ομοσπονδίας των εργαζομένων στην Τ.Α. σημείωσε ότι παραβρέθηκε στη συνεδρίαση της εκτελεστικής επιτροπής τον περασμένο Δεκέμβριο, όπου και αποφασίστηκε να παραπεμφθεί η απόφαση για τη σύμβαση για τον περιφερειακό σχεδιασμό της Αττικής στο διοικητικό συμβούλιο του ΕΣΔΚΝΑ, κάτι βεβαίως που δεν έγινε.

Και προσφυγή ακυρότητας της ΠΟΕ-ΟΤΑ στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση

Στο μεταξύ, την επόμενη εβδομάδα κρίνεται, με τη διαδικασία του άρθρου 152 στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής η προσφυγή της ΠΟΕ-ΟΤΑ κατά του ΕΣΔΚΝΑ για την απόφαση 1 – συμφωνία για τα σκουπίδια, για την οποία υποστηρίζει ότι ποτέ δε συζητήθηκε στην εκτελεστική επιτροπή τού Συνδέσμου και άρα είναι παράνομη.